કૃષ્ણ ગીત
વૃન્દાવનકા કૃષ્ણકનૈયા સબકી આંખોકા તારા (૨)
મન હી મન ક્યુ જલે રાધિકા,મોહન તો હૈ સબકા પ્યારા
વૃન્દાવનકા ……..,,,,
યમુના તટ પર નંદકા લાલા જબ જબ રાસ રચાયે રે
તન મન ડોલે કાના ઐસી મધુર બંસી બજાયે રે
સુધ બુધ ભૂલી ખડી બાપિયા જાને કૈસા જાદુ ડાલા
વૃન્દાવનકા ………,,,
રંગ સલોના ઐસા જૈસે છાયી હો ઘટા સાવનકી
તેરી મૈં તો હુંયી દીવાની મનમોહન મનભાવનકી
તેરે ખાતર દેખ સાંવરે છોડાં મૈને જગ સારા
વૃન્દાવનકા………..,,,
મન હી મન ક્યુ…..,,,,,,
જય શ્રી કૃષ્ણ
સ્વાતંત્ર્ય દિવસની શુભકામનાઓ
પ્રિય વાચક મિત્રો
પંદર મી ઓગસ્ટ સ્વાતંત્ર્ય દિવસની મોગરાના ફૂલ બ્લોગ વતી આપ સહુને ખુબ ખુબ શુભકામનાઓ
જય હિન્દ,જય શ્રી કૃષ્ણ.
સોમનાથ મંદિર (જ્યોતિર્લિંગ)
બી.કે. થાપરના નેતૃત્વમાં પુરાતત્વીય ખોદકામ દરમિયાન ઈ.સ. ૧૦૦૦ પહેલાના મંદિરના ફ્લોર પ્લાન અને ખંડેર મળી આવ્યા હતા. મંદિરનો મોટાભાગનો ભાગ ખોવાઈ ગયો છે, પરંતુ પાયાના અવશેષો, નીચલી રચના તેમજ મંદિરના ખંડેરના ટુકડાઓ "ઉત્કૃષ્ટ રીતે કોતરવામાં આવેલ, સમૃદ્ધ" મંદિર સૂચવે છે. ભારતીય મંદિર સ્થાપત્યના વિદ્વાન ઢાકીના મતે, આ સોમનાથ મંદિરનું સૌથી પ્રાચીન સંસ્કરણ છે. તે, જેને ઐતિહાસિક સંસ્કૃત વાસ્તુ શાસ્ત્ર ગ્રંથો ત્રિ-અંગ સંધાર પ્રસાદ કહે છે. તેનું ગર્ભગૃહ (ગર્ભગૃહ) મુખમંડપ (પ્રવેશ ખંડ) અને ગુઢામંડપ સાથે જોડાયેલું હતું
મંદિર પૂર્વમાં ખુલતું હતું. આ નાશ પામેલા મંદિરના શેલોબેટમાં બે ભાગ હતા: ૩ ફૂટ ઊંચો પીઠ-સોકલ અને વેદીબંધ-પોડિયમ. પીઠામાં એક ઊંચો ભીત્ત હતો, જે જડ્યકુંભ સાથે જોડાયેલો હતો, જેને ઢાકી "ચપળ અને મોહક પર્ણસમૂહ પેટર્ન" થી શણગારેલો હતો. વેદીબંધના કુંભમાં સુરસેનક હતું જેમાં એક માળખું હતું જેમાં લકુલિસાની આકૃતિ હતી - આ પુરાવા પુષ્ટિ આપે છે કે ખોવાયેલું મંદિર એક શિવ મંદિર હતું.
ખોદકામમાં પશ્ચિમ છેડે એકના ટુકડા મળ્યા, જે સૂચવે છે કે કુંભ સમગ્ર દિવાલ સાથે ગોઠવાયેલા હતા. ઢાકી જણાવે છે કે કલગ મોલ્ડિંગની ઉપર એક અંતરાપટ્ટો હતો, પરંતુ તેની ડિઝાઇન અથવા સુશોભન નક્કી કરવા માટે કોઈ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. કપોટાપલીના બચેલા ટુકડા જે મળી આવ્યા હતા તે સૂચવે છે કે "અંતરાલમાં, તે વિપરીત સ્થિતિમાં અડધા ઠાકરોથી શણગારવામાં આવ્યો હતો, જેમાં મોટા, ભવ્ય અને કાળજીપૂર્વક આકારના ગગરક લટકાવેલા કપોટાપલીના નીચલા કિનારે હતા", ઢાકી જણાવે છે.ગર્ભગૃહમાં વેદીબંધ હતો, સંભવતઃ બે સ્તરીય જંઘા સાથે મુખ્ય ચહેરા પર અંતમાં મહા-મારુ શૈલીનો પ્રભાવ દર્શાવતી છબીઓ હતી. મળી આવેલા બીજા એક ટુકડામાં "સુંદર રીતે બનાવેલ ગોળાકાર સ્તંભ અને ખટ્ટકની ટોચ પર પાંસળીદાર ખુરાચડ્ય-ચાંદી" હતી.
ઢાકી કહે છે કે, મહમૂદના સૈનિકો દ્વારા વિનાશક પ્રહાર પછી મુખચતુસ્કી કદાચ તૂટી ગઈ અને તરત જ પડી ગઈ. આ ટુકડાઓમાં કોઈ વધુ ધોવાણ કે નુકસાન થયું નહીં જે સામાન્ય રીતે અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે, કારણ કે તે નવા સોમનાથ મંદિરના પાયાના ખાડામાં છોડી દેવામાં આવ્યું હતું જે મહમૂદ ગયા પછી ઝડપથી ફરીથી બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ ટુકડાઓમાં "કારીગરીની ગુણવત્તા" "ખરેખર ઉચ્ચ" છે, ખોવાયેલા મંદિરની કોતરણી "સમૃદ્ધ અને ઉત્કૃષ્ટ" હતી, ઢાકી કહે છે. વધુમાં, કેટલાક ટુકડાઓમાં 10મી સદીના પાત્રોમાં શિલાલેખનો ટુકડો છે - જે સૂચવે છે કે મંદિરનો આ ભાગ અથવા આખું મંદિર 10મી સદીમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું.[92]
૧૯મી સદીના ખંડેર સોમનાથ મંદિરને આંશિક રીતે મસ્જિદમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યું
વસાહતી યુગના પુરાતત્વવિદો, ફોટોગ્રાફરો અને સર્વેયરોના પ્રયાસોથી ૧૯મી સદીમાં સોમનાથ મંદિરના ખંડેરોમાં જોવા મળતી સ્થાપત્ય અને કલા અંગે અનેક અહેવાલો પ્રાપ્ત થયા છે.[93] ૧૯મી સદીમાં સોમનાથ મંદિર અને સોમનાથ-પાટણ-વેરાવળ શહેરની સ્થિતિના પ્રારંભિક સર્વેક્ષણ અહેવાલો ૧૮૩૦ થી ૧૮૫૦ ની વચ્ચે બ્રિટિશ અધિકારીઓ અને વિદ્વાનો દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા. એલેક્ઝાન્ડર બર્ન્સે ૧૮૩૦ માં આ સ્થળનું સર્વેક્ષણ કર્યું હતું, જેમાં સોમનાથ સ્થળને "દૂર-પ્રસિદ્ધ મંદિર અને શહેર" ગણાવ્યું હતું. તેમણે લખ્યું હતું:[
સોમનાથનું મહાન મંદિર પટ્ટણના ઉત્તર-પશ્ચિમ બાજુએ, દિવાલોની અંદર, એક ઉંચી જમીન પર ઉભું છે, અને ફક્ત તેમના દ્વારા સમુદ્રથી અલગ પડે છે. તે પચીસ માઇલના અંતરે દૃશ્ય હોઈ શકે છે. તે એક વિશાળ પથ્થરની ઇમારત છે, જે દેખીતી રીતે પ્રાચીનકાળની છે. સામાન્ય રીતે હિન્દુ મંદિરોથી વિપરીત, તેમાં ત્રણ ગુંબજ છે, જેમાંથી પહેલો પ્રવેશદ્વારની છત બનાવે છે, બીજો મંદિરનો આંતરિક ભાગ છે, ત્રીજો ગર્ભગૃહ છે, જ્યાં હિન્દી ભક્તિના ભંડાર જમા કરવામાં આવ્યા હતા. બે બાહ્ય ગુંબજ નાના છે: મધ્ય ગુંબજ ત્રીસ ફૂટથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવે છે, જે ચૌદ પગથિયાંમાં શિખર સુધી ટેકરાય છે, અને તેનો વ્યાસ લગભગ ચાલીસ ફૂટ છે. તે સંપૂર્ણ છે, પરંતુ જે છબીઓ એક સમયે ઇમારતના આંતરિક અને બાહ્ય ભાગને શણગારતી હતી તે વિકૃત થઈ ગઈ છે, અને કાળા પોલિશ્ડ પથ્થરો જે તેના ફ્લોરને બનાવે છે તે ઓછા પવિત્ર હેતુઓ માટે નાગરિકો દ્વારા દૂર કરવામાં આવ્યા છે. બે આરસપહાણના સ્લેબ, કુરાનમાંથી વાક્યો અને માંગરોલ ઇસા વિશેના શિલાલેખો, તે મુસ્લિમ લાયક ક્યાં રહે છે તે દર્શાવે છે. તે શહેરની પશ્ચિમ બાજુએ આવે છે, અને તે સ્થળ હજુ પણ શ્રદ્ધાળુ મુસ્લિમો દ્વારા વારંવાર આવે છે. તેની નજીક એક ગુંબજ છે, જે થાંભલાઓ પર આધારીત છે, જે સુલતાનના રોકડ રક્ષકની કબરને ચિહ્નિત કરે છે, અને અન્ય ઘણા લોકો સાથે; અને આખું શહેર મસ્જિદોના અવશેષોથી ઘેરાયેલું છે, અને એક વિશાળ કબ્રસ્તાન, 'યુદ્ધનું મેદાન, જ્યાં "કાફિરો" પર વિજય મેળવ્યો હતો, તે પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે, અને પટ્ટણની વિશાળ દિવાલો, ખોદેલા ખાડા, પાકા રસ્તાઓ અને ચોરસ પથ્થરની ઇમારતો, તેની ભૂતપૂર્વ મહાનતા જાહેર કરે છે. હાલમાં શહેર એક સંપૂર્ણ ખંડેર છે, તેના ઘરો લગભગ ખાલી છે અને ફક્ત એક નવા અને વિશાળ મંદિર માટે, જે સોમનાથના દેવને રાખવા માટે તે અદ્ભુત સ્ત્રી, અહલ્યા બાઈ, હોલકરની પત્ની દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે.
— એલેક્ઝાન્ડર બર્ન્સ[94]
તેઓ જણાવે છે કે આ સ્થળ બતાવે છે કે મંદિરને કમાનવાળા મુસ્લિમ માળખામાં કેવી રીતે બદલવામાં આવ્યું હતું, આ ભાગોને "મંદિરના બાહ્ય ભાગના વિકૃત ટુકડાઓ" અને "ઊંધી હિન્દુ છબીઓ" સાથે ફરીથી બનાવવામાં આવ્યા હતા. બર્ન્સ કહે છે કે જર્જરિત સોમનાથ મંદિરમાં આવા ફેરફારો તેને "મોહમ્મદ અભયારણ્ય" બનાવવા માટે આ સ્થળના "મુહમ્મદ વિનાશનો પુરાવો" છે. [94] બર્ન્સે તેમણે સાંભળેલી કેટલીક પૌરાણિક કથાઓ, કડવી સાંપ્રદાયિક લાગણીઓ અને આરોપો, તેમજ આ "કાફલાના ભૂમિ" માં તેમની જીત વિશે "જૂનાગર [જૂનાગઢ] ના આરબો" ના નિવેદનોનો સારાંશ પણ આપ્યો. [94]
કેપ્ટન પોસ્ટન્સનો સર્વે રિપોર્ટ ૧૮૪૬ માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેઓ જણાવે છે: [95]
પટ્ટણ, અને દેશનો તે ભાગ જ્યાં તે સ્થિત છે, તે હવે જૂનાગઢના નવાબ, મોહમ્મદ શાસક હેઠળ છે, અને આ શહેર પોતે જ તેના મૂળ હિન્દુ પાત્રનો સૌથી વિચિત્ર નમૂનો રજૂ કરે છે, જે તેની દિવાલો, દરવાજા અને ઇમારતોમાં સચવાયેલો છે, મોહમ્મદની નવીનતાઓ અને મૂર્તિપૂજકતાના નિશાનોને ભૂંસી નાખવાના અભ્યાસ કરાયેલા પ્રયાસ છતાં; શહેરમાં અહીં અને ત્યાં જોવા મળતી મસ્જિદો પણ જીતી લીધેલા પવિત્ર ઇમારતોમાંથી બનાવેલી સામગ્રી દ્વારા બનાવવામાં આવી છે, અથવા, જેમ સિંધના ઇતિહાસકારો કહે છે, "સાચા વિશ્વાસીઓએ મૂર્તિપૂજકોના મંદિરોને પ્રાર્થના સ્થળોમાં ફેરવી દીધા." જૂનું પટ્ટણ આજે પણ તેના રહેવાસીઓ સિવાય તમામમાં એક હિન્દુ શહેર છે - કદાચ પશ્ચિમ ભારતના સૌથી રસપ્રદ ઐતિહાસિક સ્થળોમાંનું એક. [...] સોમનાથ હવે જે દેખાવ ધરાવે છે તે ધારણ કરે છે, એક મંદિર જે સ્પષ્ટપણે મૂર્તિપૂજક મૂળનું છે, જે વિવિધ ભાગોમાં મુસ્લિમ શૈલીની સ્થાપત્યની રજૂઆત દ્વારા બદલાયું છે, પરંતુ તેની સામાન્ય યોજના અને નાના લક્ષણોને અખંડ છોડી દે છે. [...] મંદિરમાં એક મોટો લંબચોરસ હોલ છે, જેના એક છેડેથી એક નાનો ચોરસ ખંડ અથવા ગર્ભગૃહ નીકળે છે. હોલનું કેન્દ્ર આઠ કમાનોના અષ્ટકોણ પર એક ઉમદા ગુંબજ દ્વારા કબજો કરવામાં આવ્યો છે; છતનો બાકીનો ભાગ ટેરેસ થયેલ છે અને અસંખ્ય સ્તંભો દ્વારા ટેકો આપવામાં આવ્યો છે. ત્રણ પ્રવેશદ્વાર છે. ઇમારતની બાજુઓ મુખ્ય બિંદુઓ તરફ છે, અને મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પૂર્વ બાજુએ દેખાય છે. આ દરવાજા અસામાન્ય રીતે ઊંચા અને પહોળા છે, પિરામિડલ અથવા ઇજિપ્તીયન સ્વરૂપમાં, ટોચ તરફ ઘટતા જાય છે; તેઓ ઇમારતની અસરમાં ઘણો ઉમેરો કરે છે. આંતરિક રીતે, સમગ્ર સંપૂર્ણ વિનાશનું દ્રશ્ય રજૂ કરે છે; ફૂટપાથ બધે પથ્થરો અને કચરાના ઢગલાથી ઢંકાયેલો છે; દિવાલોના ચહેરા, થાંભલાઓના પાટિયા, ટૂંકમાં, દરેક ભાગ જે શણગારને અનુરૂપ કંઈપણ ધરાવે છે, તેને વિકૃત અથવા દૂર કરવામાં આવ્યો છે, (જો મહમુદ દ્વારા નહીં, તો તે લોકો દ્વારા જેમણે પાછળથી આ મંદિરને તેના વર્તમાન અર્ધ-મોહમ્મદિયન દેખાવમાં રૂપાંતરિત કર્યું હતું). [...] બાહ્ય રીતે આખી ઇમારતો સૌથી વધુ વિસ્તૃત રીતે કોતરવામાં આવી છે અને આકૃતિઓથી શણગારેલી છે, એકલ અને વિવિધ પરિમાણોના જૂથોમાં, તેમાંથી ઘણી કોઈ કદની હોય તેવું લાગે છે; પરંતુ અહીં વિકૃતિકરણનું કામ એટલું મહેનતપૂર્વક કરવામાં આવ્યું હતું કે મોટી આકૃતિઓનો ભાગ્યે જ એક થડ બચ્યો છે, જ્યારે સૌથી નાનામાંથી થોડા પણ ઘાયલ થયા નથી. પશ્ચિમ બાજુ સૌથી સંપૂર્ણ છે: અહીં થાંભલા અને આભૂષણો ઉત્તમ રીતે સાચવવામાં આવ્યા છે. આગળનો પ્રવેશદ્વાર પોર્ટિકોથી શણગારેલો છે, અને બે પાતળા મિનારાઓ દ્વારા મુસ્લિમ શૈલીમાં એટલા બધા શણગારેલા છે કે તેઓ, તેમજ ગુંબજ, સ્પષ્ટપણે મૂળ ઇમારતમાં ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
— થોમસ પોસ્ટન્સ
સોમનાથ મંદિરના ખંડેરો વિશે વધુ વિગતવાર સર્વેક્ષણ અહેવાલ ૧૯૩૧માં હેનરી કાઉસેન્સ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો.[93] કાઉસેન્સ જણાવે છે કે સોમનાથ મંદિર હિન્દુ ચેતનાને પ્રિય છે, તેનો ઇતિહાસ અને ખોવાયેલ ભવ્યતા તેમને યાદ છે, અને પશ્ચિમ ભારતમાં બીજું કોઈ મંદિર "હિંદુ ધર્મના ઇતિહાસમાં સોમનાથ-પટ્ટણ ખાતે સોમનાથના મંદિર જેટલું પ્રખ્યાત નથી". હિન્દુ યાત્રાળુઓ અહીંના ખંડેરો તરફ ચાલે છે અને ગુજરાતના દ્વારકાની તેમની યાત્રા સાથે તેની મુલાકાત લે છે, જોકે તે ૧૯મી સદીના અંધકારમય સ્થળ, "ખંડેર અને કબરો" થી ભરેલું છે.[96] તેમના સર્વેક્ષણ અહેવાલમાં જણાવાયું છે:[93]
સોમનાથનું જૂનું મંદિર શહેરમાં આવેલું છે, અને તેના પૂર્વ છેડા તરફ કિનારે ઉભું છે, જે એક ભારે બાંધેલી જાળવણી દિવાલ દ્વારા સમુદ્રથી અલગ થયેલ છે જે મંદિરના પાયાની આસપાસની જમીનને ધોવાથી અટકાવે છે. મંદિરની દિવાલોના હવે થોડા અવશેષો છે; ઇમારતને મસ્જિદમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે તેને મોટા પ્રમાણમાં ફરીથી બનાવવામાં અને કાટમાળથી પેચ કરવામાં આવી છે. મહાન ગુંબજ, ખરેખર આખી છત અને ઠોકરવાળા મિનારા, જેમાંથી એક આગળના પ્રવેશદ્વારની ઉપર રહે છે, તે મુહમ્મદના ઉમેરાઓના ભાગો છે. [...] એક જ હકીકત દર્શાવે છે કે મંદિર મોટા પાયે બનાવવામાં આવ્યું હતું, અને તે છે તેના ભોંયરામાં અશ્વથર અથવા ઘોડાના ઢાળની હાજરી. તે કદાચ સિદ્ધપુર ખાતે રુદ્ર માલા જેટલું જ કદનું હતું, જે લંબાઈમાં લગભગ 140 ફૂટ હતું. [...] દિવાલો, અથવા, ઓછામાં ઓછું, તેમનો બાહ્ય આવરણ, મોટાભાગે પડી ગયા પછી, ઘણી જગ્યાએ, એક જૂના મંદિરના ભોંયરાના સમાપ્ત ચણતર અને મોલ્ડિંગ પ્રગટ થાય છે, જે મંદિર, જે આપણે હવે જોઈએ છીએ, બાંધવામાં આવ્યું ત્યારે સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવ્યું ન હોય તેવું લાગે છે, આ જૂના મંદિરના કેટલાક ભાગો દેખીતી રીતે પાછળના ચણતરનું હૃદય અને મુખ્ય ભાગ બનાવવા માટે સ્થાને છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. [...] ઘણા કારણોસર, હું એવા નિષ્કર્ષ પર આવ્યો છું કે ખંડેર મંદિર, જે હાલમાં ઉભું છે, મુસ્લિમ ઉમેરાઓ સિવાય, તે ગુજરાતના રાજા કુમારપાલ દ્વારા 1169 ની આસપાસ બાંધવામાં આવેલા મંદિરનો અવશેષ છે.
— હેનરી કૌસેન્સ
હાલનું મંદિર
હાલનું મંદિર મારુ-ગુર્જરા સ્થાપત્ય (જેને ચૌલુક્ય અથવા સોલંકી શૈલી પણ કહેવાય છે) મંદિર છે. તેમાં "કૈલાશ મહામેરુ પ્રસાદ" સ્વરૂપ છે, અને તે ગુજરાતના મુખ્ય કડિયાઓમાંના એક, સોમપુરા સલાટની કુશળતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.[98]
નવા સોમનાથ મંદિરના સ્થાપત્યકાર પ્રભાશંકરભાઈ ઓઘડભાઈ સોમપુરા હતા, જેમણે 1940 ના દાયકાના અંતમાં અને 1950 ના દાયકાની શરૂઆતમાં જૂના પુનઃપ્રાપ્ત કરી શકાય તેવા ભાગોને નવી ડિઝાઇન સાથે પુનઃપ્રાપ્ત કરવા અને સંકલિત કરવા પર કામ કર્યું હતું. નવું સોમનાથ મંદિર જટિલ રીતે કોતરવામાં આવ્યું છે, બે સ્તરનું મંદિર સ્તંભવાળા મંડપ અને 212 રાહત પેનલો સાથે.
મંદિરનો શિખર, અથવા મુખ્ય શિખર, ગર્ભગૃહથી ૧૫ મીટર (૪૯ ફૂટ) ઊંચો છે, અને તેની ટોચ પર ૮.૨ મીટર ઊંચો ધ્વજસ્તંભ છે.[98] કલા અને સ્થાપત્ય ઇતિહાસકાર આનંદ કુમારસ્વામીના મતે, અગાઉના સોમનાથ મંદિરના ખંડેર સોલંકી શૈલીનું પાલન કરતા હતા, જે ભારતના પશ્ચિમી પ્રદેશોમાં જોવા મળતા વેસર વિચારોથી પ્રેરિત નાગર સ્થાપત્ય છે.[100]
૧૯મી સદીમાં ખંડેર સ્વરૂપમાં મળેલા પુનઃનિર્મિત મંદિર અને વર્તમાન મંદિરમાં નોંધપાત્ર કલાકૃતિઓ સાથે અગાઉના મંદિરના પુનઃપ્રાપ્ત ભાગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. નવા મંદિરમાં થોડા જૂના મંદિરો સાથે નવા પેનલો ઉમેરવામાં આવ્યા છે અને સંકલિત કરવામાં આવ્યા છે, પથ્થરનો રંગ બંનેને અલગ પાડે છે. ઐતિહાસિક કલાકૃતિવાળા પેનલો અને સ્તંભો સોમનાથ મંદિરની દક્ષિણ અને દક્ષિણપશ્ચિમ બાજુએ જોવા મળે છે અને છે.[101]
સામાન્ય રીતે, રાહતો અને શિલ્પો વિકૃત છે, એટલા માટે કે મોટાભાગના લોકો માટે પેનલો પર "બાકી રહેલી થોડી છબીઓ ઓળખવી" મુશ્કેલ છે, કૌસેન્સ જણાવે છે. [101] દક્ષિણ બાજુએ એક મૂળ નટરાજ (તાંડવ શિવ), કાપેલા હાથ અને વિકૃત ચહેરા સાથે, જોઈ શકાય છે. જમણી બાજુએ એક વિકૃત નંદી છે. આની ડાબી બાજુ શિવ-પાર્વતીના નિશાન છે, જેમાં દેવી તેમના ખોળામાં બેઠેલી છે. [101] ઉત્તર-પૂર્વ ખૂણા તરફ, ઐતિહાસિક હિન્દુ મંદિરોમાં રામાયણના દ્રશ્યો જેવા બેન્ડમાં પેનલોના ભાગો શોધી શકાય છે. કૌસેન્સ જણાવે છે કે "મુખ્ય પ્રવેશદ્વારની બંને બાજુએ સુંદર ઊભી મોલ્ડિંગ" સાથે વિભાગો જોઈ શકાય છે, અને આ સૂચવે છે કે નાશ પામેલું મંદિર "અતિશય સમૃદ્ધ રીતે કોતરવામાં આવ્યું હતું". મંદિરમાં સંભવતઃ વૈદિક અને પૌરાણિક દેવતાઓની આકાશગંગા હતી, કારણ કે આંશિક રીતે બચી ગયેલી રાહતમાંથી એક સૂર્યની પ્રતિમા દર્શાવે છે - તેના હાથમાં બે કમળ. [101]
જૂના મંદિરમાં ખુલ્લી યોજના હતી, જેમાં મોટી બારીઓ હતી જે મંડપ અને પરિક્રમા માર્ગમાં પ્રકાશ પ્રવેશ કરે છે. સોમનાથ મંદિરની અંદર અને સ્તંભો પરની જટિલ અને વિગતવાર કલાકૃતિ માઉન્ટ આબુ ખાતેના લુણા વસાહી મંદિરમાં જોવા મળતી કલાકૃતિઓ જેવી જ હતી.[102]
(વિકલોપીડિયાના આધારે )
સહુ વાચક મિત્રોને પવિત્ર શ્રાવણ માસની શુભકામનાઓ
હર હર મહાદેવ
શંકર તેરી જટામેં
શંકર તેરી જટામેં બેહતી હૈ ગંગધારા (૨)
કાલી ઘટાકે અંદર જિમી દામિની ઉજારા
ગલ મૂંડ માલા રાજે શશી ભાલમે બિરાજે
ડમરુની નાદ બાજે કરમે ત્રિશુલ ભારા
દૃગ તીન તેજ રાશી કટિબંધ નાગપાશી
ગિરજા હૈ સંગ દાસી સબ વિશ્વકે આધારા
શંકર તેરી …….
મૃગચર્મ વસનધારી વૃષરાજ પર સવારી
નિજ ભક્ત દુઃખહારી કૈલાસમે બિહારા
શંકર તેરી ……..
શીવનામ જો ઉચાટે સબ પાપ દોષ તારે
બ્રહ્માનંદ ન વિસારે ભવસિંધુ પાર તારા
શંકર તેરી.,,,,,,,
હર હર મહાદેવ
ઓશો ની દ્રષ્ટિએ
પોતાને શાંત રાખતા શીખો કેમકે જીવનની ખુબ મોટી શક્તિ શાંતિમાં છુપાયેલી હોય છે શોરઆ નહિ.જયારે મન શાંત હોય છે ત્યારે બધીજ મુશ્કેલીયો તેની મેળે ઉકેલાવા લાગે છે. પણ મન જયારે બેચેન હોય ત્યારે એક નાની વાત પણ મોટું તોફાન ઉભું કરી દે છેઃ આજનો માણસ બહારની દુનિયાને જીતવામાં પડ્યો છેઃ કે કેટલા પૈસા કમાયા ,કેટલી આબરૂ વધી,કેટલી ઓરખાણ વધી પણ પોતાની અંદર રહેલી દુનિયા હારી ચુક્યો છેં તેને કોઈ ચેન પડતું નથી.
હું તે ભીડથી દૂર રહેવા માંગુ છું જ્યાં લોકો પોતાના હોવાનું નાટક કરે છે .કેમકે સંબંધો શબ્દોથી નહિ સચ્ચાઈથી અનુભવાય છે.ભીડમાં ઘણા લોકો મળી જાય છે પણ પોતાના ઘણા ઓછા અને પ્રેમ એક દેખાવ બની જાય ત્યાં એકલું રહેવું જ સારું,જુઠા સ્મિતથી તો દૂર રેહવાય,જ્યાં શાંતિ મુશ્કેલ છે.
તે બધી જ વ્યક્તિને ત્યજી દો જે આપનાં દુઃખનું કારણ બને,પ્રેમ ક્યારેય દુઃખ નથી આપતો દુઃખી કરે છે સ્વાર્થ, છળ અને અપમાન જે વારંવાર આપણી શાંતિ છીનવી લે તેનાથી દૂર રહેવામાં જ ડહાપણ છે કેમકે આપણું સન્માન બચાવવું કોઈ પણ સંબંધ બચાવવાથી ઘણું સારું છે.
જય શ્રી કૃષ્ણ
વરસાદી મોસમનું સર્વગુણ સંપન્ન શાક #કંટોલા’ કે #કંકોડા
આપણે હંમેશાં આહારતજ્જ્ઞો તથા વડીલો પાસેથી સાંભળતા આવ્યા છીએ કે મોસમ પ્રમાણેનો આહાર જ તંદુરસ્ત સ્વાસ્થ્યની ગુરુચાવી છે. હાલમાં તો પ્રત્યેક ફળફળાદિ સ્વાદને ધ્યાનમાં રાખીને જ લોકો ખાતા હોય છે. આયુર્વેદમાં પણ ઉલ્લેખ જોવા મળે છે કે ઋતુ પ્રમાણેનો આહાર જ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. ચોમાસાની શરૂઆત થાય તેની સાથે ખાસ ફળફળાદિ તથા શાકભાજી બજારમાં જોવા મળે. જેમ કે કારેલાં, ભીંડા, કૂણું આદું, કંટોળાં તો ફળમાં રાસબરી-પ્લમ, જાંબુ વગેરે. કંટોલા વરસાદી ઋતુમાં જ બજારમાં જોવા મળે છે. અનેક સ્વાદપ્રેમી વરસાદી મોસમમાં કંટોલાની આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. જેવાં કંટોલા દેખાયાં કે તરત જ તેનું શાક ચાર મહિના નિયમિત ધરાઈને ખાતા હોય છે.
શું આપ પણ કંટોલાના શોખીન છો? તો જાણી લો કંટોલાનો ઉપયોગ આહારમાં કરીને આરોગ્યના ફાયદા. તેને શરીરમાં લોહી બનાવવાનું મશીન પણ કહેવામાં આવે છે. મોટા ભાગે તો કંટોલાની છાલને હળવેથી છોલીને તેનું શાક બનાવવામાં આવે છે. તો કંટોલાની વિવિધ વાનગી પણ બનાવી શકાય છે. જેમ કે કંટોલાનું શાક, કંટોલાનાં ભજિયાં, કંટોલાની ચિપ્સ પણ બનાવી શકાય છે. કંટોલાનું અથાણું પણ બનાવી શકાય છે. કંટોલાનું રસાવાળું શાક પણ બનાવીને ખાવામાં આવે છે.
કંટોલાનું વૈજ્ઞાનિક નામ મોમોરડીકા ડાયોઈકા (Momordica dioica) છે અને તે કુકરબીટેસી (Cucurbitaceae) કુળની વનસ્પતિ છે. અંગ્રેજીમાં જેને સ્પાઈન ગૉર્ડ, સંસ્કૃતમાં પીતપુષ્પા, કર્કોટકી કે મહાજાલ, હિન્દીમાં ખેકસા કે કંકોડા, આસામીમાં બટકરીલા, તેલુગુમાં આગાકર, તમિલમાં એગારવલ્લી, બંગાળીમાં બોનકરેલા, મરાઠીમાં કર્ટોલી કે કંટોલે, પંજાબીમાં ધારકરેલા કે કિરર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ગુજરાતીમાં કંટોલા કે કંકોડાં તરીકે ઓળખાતું શાક ‘સર્વગુણ સંપન્ન’ શાક કહેવાય છે. તે સર્વગુણ સંપન્ન શા માટે કહેવાય છે? તેવો પ્રશ્ર્ન આપના મનમાં થતો હોય તો ચાલો કંટોલાની ખાસ વાતો જાણી લઈએ.
કંટોલા બહુવર્ષાયુ અને દ્વિસદની સૂત્રરોહિ પ્રકારની વનસ્પતિ છે. (દ્વિસદની એટલે કે નર કંટોલા અને માદા કંટોલાના વેલ અલગ અલગ હોય છે.). પર્ણના આધાર પાસે આરોહણ માટે સૂત્ર (તંતુ) આવેલા હોય છે. બંને પ્રકારનાં વેલાના પર્ણ અને રચના અલગ અલગ હોય છે. નર ફૂલ પીળા રંગનું, તેમાં ફક્ત પુંકેસર અને નિપત્ર આવેલું હોય છે. માદા ફૂલો પણ પીળા રંગના અને ફક્ત સ્ત્રીકેસર ધરાવે છે. ફલન માટે નર કંટોલાના વેલા હોવા જરૂરી છે. ફળ લંબગોળ અને સપાટી ખરબચડી અને માંસલ હોય છે. ફળો કાચા હોય ત્યારે લીલા અને પાકે ત્યારે પીળાશ પડતાં કેસરી રંગના બને છે અને અંદરના બીજ ઘેરા લાલ રંગના જોવા મળે છે. તેને બીજ અને કંદ વડે ઉછેરી શકાય છે.
નાનાં અમથાં, દેખાવમાં લીલાંછમ, સ્વાદની વાત કરીએ તો લાજબાવ, સ્વાસ્થ્યની દૃષ્ટિએ જોઈએ તો અનેક ગુણોનો ખજાનો છુપાયેલો જોવા મળે. શક્તિવર્ધક તાકાતવાન બનાવનાર શાક એટલે જ કંટોલા તેવી પણ ઉપમા તેને આપવામાં આવી છે. પ્રકૃતિએ જ્યારે લીલીછમ જાજમ ચારેતરફ બિછાવી હોય તેવી મોસમ એટલે જ ચોમાસું. ચોમાસામાં જ ખાસ ઊગતાં કંટોલા દેખાવમાં પણ આકર્ષક લાગતાં હોય છે. થોડાં વર્ષો પહેલાં કંટોલાની વાત નીકળે એટલે નાનું નાનું લીલુંછમ કુદરતની કરામત ધરાવતું શાક આંખો સમક્ષ દેખાય. હવે તો કંટોલા પણ નાના જામફળની સાઈઝના ખેડૂતો ઉગાડવા લાગ્યા છે. તેની વેલ ધીમે ધીમે ઊગે છે. મીઠાં કારેલાં તરીકે ઓળખાતું શાક એટલે જ કંટોલા. કંટોલાના વિવિધ ફાયદા જાણ્યા બાદ સર્વગુણ સંપન્ન શાકની ખેતી દેશ-વિદેશમાં મોટા પ્રમાણમાં ખેડૂતો કરવા લાગ્યા છે. ભારતના પહાડી વિસ્તારમાં કંટોલાની ખેતી મોટા પ્રમાણમાં કરવામાં આવતી હોય છે. સામાન્ય રીતે શરીરની તાકત વધારવા માટે વિવિધ સપ્લિમેન્ટનો સહારો લેવામાં આવતો હોય છે. આપને જાણીને આશ્ર્ચર્ય થશે કે ફક્ત ચોમાસાની મોસમમાં જ મળતાં કંટોલાનો થોડા દિવસો પૂરતો આહારમાં ઉપયોગ કરવાથી શરીરમાં શક્તિનો સંચાર થવા લાગે છે.
આયુર્વેદમાં પણ કંટોલાના અગણિત ફાયદા જણાવવામાં આવ્યા છે. તેનું શાક જ નહીં, પરંતુ તેનાં પાંદડાં તથા મૂળના ફાયદા પણ આયુર્વેદમાં જણાવવામાં આવ્યા છે. માંસથી 50 ગણી વધુ તાકાત કંટોલામાં સમાયેલી હોય છે. તે પ્રોટીનનો ખજાનો ગણાય છે. જો થોડા દિવસ તેનું સેવન કરવામાં આવે તો શરીરમાં શક્તિનો સંચાર થઈ જાય છે. શરીર લોખંડી બની જાય છે.
• કંટોલાના સ્વાસ્થ્યવર્ધક ફાયદા
• ગર્ભાવસ્થામાં ગુણકારી ગણાય છે
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શરીરમાં અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ બદલાવ કે સ્થિતિ ઊભી થતી જોવા મળે છે. જેમાં એક છે ન્યુરલ ટ્યુબ ડિફેક્ટ્સ. તાજાં કંટોલાનો આહારમાં ઉપયોગ કરવાથી શરીરમાં વિટામિન બી, વિટામિન સીની માત્રા શરીરમાં જળવાઈ રહે છે. શરીરમાં કોશિકાના વિકાસ માટે ગુણકારી ગણાય છે. ગર્ભવતી મહિલા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કંટોલાનું સેવન કરે તો ન્યુરલ ટ્યુબ ડિફેક્ટ્સની સંભાવના ઓછી થઈ જાય છે.
• ત્વચા માટે પણ ફાયદાકારક
કંટોલામાં બિટા-કેરોટિન, અલ્ફા-કેરોટિન, લ્યુટેન તથા જેક્સેથિન્સ જેવા ફ્લેવોનોઈડ્સ સમાયેલા જોવા મળે છે. વધતી વયને અટકાવવા માટે તથા ત્વચા ઉપર પડતી કરચલીને અટકાવવા પણ કંટોલાનો આહારમાં પ્રમાણભાન સાથે ઉપયોગ હિતકારી ગણાય છે.
• વજન ઘટાડવામાં લાભદાયી
કંટોલામાં ફાઈબરની માત્રા સારા પ્રમાણમાં સમાયેલી જોવા મળે છે આથી ભોજનમાં તેનો ઉપયોગ કરવાથી લાંબા સમય સુધી ભૂખ લાગતી નથી. અકારણ ખાવાની આદતથી બચી શકાય છે. કંટોલામાં કૅલરીનું પ્રમાણ અત્યંત ઓછું જોવા મળે છે આથી વજન ઘટાડવા માગતા લોકો માટે તો કંટોલા એક ઔષધિ જેવા અસરકરાક ગણાય છે.
• કૅન્સરથી બચવા ઉપયોગી
કંટોલામાં લ્યુટેન સહિત અન્ય કેટલાંક કૅન્સર વિરોધી સત્ત્વ સમાયેલાં જોવા મળે છે જે કૅન્સરથી બચાવે છે. પરિણામે વર્ષાઋતુમાં મળતાં કંટોલાને સપ્તાહમાં ત્રણથી ચાર વખત ખાવાની સલાહ નિષ્ણાતો આપતા હોય છે.
• શરદી-તાવમાં ગુણકારી
મોસમમાં બદલાવને કારણે અનેક વખત શરદી-તાવની ફરિયાદ આમ વાત બની જાય છે. આવા સંજોગોમાં કંટોલાનો ઉપયોગ લાભકારી ગણવામાં આવે છે. કંટોલામાં ઍન્ટિ-એલર્જિક, એનાલ્જેસિક ગુણ સમાયેલા જોવા મળે છે. આથી શરદી-તાવ કે ખાંસી જેવી બીમારીમાં ગુણકારી ગણાય છે. કબજિયાત કે અપચાની ફરિયાદ ધરાવતા લોકો માટે પણ ચોમાસામાં કંટોલાનું સેવન રામબાણ ઈલાજ માનવામાં આવે છે.
• આંખોની તંદુરસ્તી માટે લાભદાયક
કંટોલામાં ભરપૂર માત્રામાં વિટામિન એ સમાયેલું જોવા મળે છે. વિટામિન એ આંખો માટે અતિ ગુણકારી ગણાય છે. આથી ચોમાસામાં કંટોલાનું સેવન કરવું હિતાવહ ગણાય છે. આંખોનું તેજ વધારવામાં મદદ કરે છે.
• પથરીની સમસ્યામાં ઉપયોગી
એવું કેહવાય છે કે પથરીની સમસ્યામાં કંટોલાના બીજના પાઉડરનો ઉપયોગ આહારમાં કરવાથી પથરીની સમસ્યામાં રાહત મળે છે. કંટોલાના બીજનો પાઉડર બનાવીને એક ગ્લાસ દૂધમાં તેને ભેળવી દેવો. ગરમા ગરમ દૂધમાં ભેળવીને પીવાથી પથરીમાં રાહત મળે છે. કંટોલાના ઔષધીય ગુણોને કારણે મૂત્રાશયમાં પથરીની સમસ્યા હોય તો તેમાંથી રાહત મળે છે.
• ડાયાબિટીસના દર્દી માટે ગુણકારી
ડાયાબિટીસના દર્દીમાં લોહીમાં શર્કરાની માત્રા વધી જાય તો તેમને શરીરમાં તકલીફ થવા લાગે છે. તેમને ઈન્સ્યુલિન લેવું પડે છે. કંટોલાના છોડમાં જ ઈન્સ્યુલિનની માત્રા સમાયેલી છે. જેમાં ફાઈબર તથા પાણીની માત્રા વધુ સમાયેલી હોય તેવો ખોરાક ડાયાબિટીસના દર્દી માટે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. કંટોલામાં ફાઈબર તથા પાણીની માત્રા સારા પ્રમાણમાં સમાયેલી છે.
• બ્લડપ્રેશરને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદરૂપ
કંટોલામાં મોમોરડીસિન તથા ફાઈબરની માત્રા સારા પ્રમાણમાં સમાયેલી છે જે બ્લડપ્રેશરના દર્દીઓ માટે રામબાણ ઈલાજ ગણવામાં આવે છે.
નોંધ: આહારતજ્જ્ઞોનું માનવું છે કે શાકભાજીમાં પ્રાકૃતિક પાણીની માત્રા હોય છે. તેમને ફક્ત તેલમાં પકાવવાથી પાણીની માત્રા નષ્ટ થઈ જાય છે. આથી શાકની કડાઈમાં જરૂર પ્રમાણે પાણી મૂકીને કે કડાઈ ઉપર પાણીની પ્લેટ ઢાંકીને શાક બનાવવાથી તેમાં રહેલું પાણી જળવાઈ રહે છે. પૌષ્ટિકતા પણ જળવાય છે. આથી શાકને ઢાંકીને થાળીમાં ઉપર પાણી રાખીને ચડાવવું વધુ ગુણકારી ગણાય છે.
*ઓમ_આયુર્વેદ_સારવાર_કેન્દ્ર* :- *બોટાદ*
*વૈદ્ય ચેતનભાઈ ઠાકોર*
મો. 092654 04987
દેવશયની એકાદશીની સહુ મિત્રોને કુટુંબસહિત ખુબ ખુબ શુભકામનાઓ
- જય શ્રી કૃષ્ણ
રાધા કૃષ્ણ ભજન (ફૂલોમેં સજ રહે હૈ )
ભજન )
ફુલોમે સજ રહે હૈ શ્રી વૃંદાવનવિહારી
ઔર સાથ સજ રહી હૈ વૃષભભાનુંકી દુલારી
ફુલોમે સજ ……,,
ટેઢાસા મુકુટ સર પર, રખા હૈ કિસ અદાસે
કરુણા બરસ રહી હૈ, કરુણાભરી નિગાહોસે
બિન મોલ બીક ગયી હું, જબસે છબી નિહારી
ફુલોમે સજ ……..
બહિયા ગલેમેં ડાલે,જબ દોનો મુસ્કરાતે
સબકો હી પ્યારે લગતે,સબકે હી મનકો ભાતે,
તન દોનોપે મૈં સદકે,ઈન દોનોપે મૈં વારી
ફુલોમે સજ ……….
શૃંગાર તેરા પ્યારે,શોભા કહું મેં ક્યાં ઉસકી,
ઈતપે ગુલાબી પટકા, ઉતપે ગુલાબી સારી,
ફુલોમે સજ …….
નિલમસે સોહે મોહન,સ્વર્ણિમસે સોહે રાધા
ઈત નંદકા હૈ છોડા, ઉત ભાનુકી દુલારી
ફુલોમે સજ. …….
ટેઢીસી તેરી ચિંતવન, હર એક અદા હૈ બાંકી
બાંકેકે બાંકે નૈના,મારે જીગર કટારી
ફુલોમે સજ ………
ચુન ચુનકે કલિયા જિસને, બંગલા તેરા બનાયા
ઔર દિવ્ય આભૂષણોંસે , જિસને તુજે સજાયા
ઉસ હાથોપે મૈં સદકે,ઉન હાથોપે મૈં વારી
ફુલોમે સજ……..
જય શ્રી કૃષ્ણ
પ્રભુ આપકી કૃપાસે
મેરા આપકી કૃપાસે સબ કામ હો રહા હૈ,
કરતે હો તુમ કનૈયા મેરા નામ હો રહા હૈ ,
મેરા આપકી ……
પતવારકે બીના ભી મેરી નાવ ચલ રહી હૈ,
હૈરાન હૈ જમાના મંઝિલ ભી મિલ રહી હૈ,
કરતા નહિ મૈં કુછ ભી મેરા કામ હો રહા હૈ
મેરા આપકી ….,.
તુમ સાથ હો જો મેરે, કિસ ચીજકી કમી હૈ
કિસી ઓર ચીજકી ભી અબ દરકાર ભી નહિ હૈ,
તેરે સાથસે ગુલામ, ગુલફામ હો રહા હૈ,
મેરા આપકી ……..
મૈં તો નહિ હું કાબિલ તેરા પાર કૈસે પાઉં
તૂટી હુંયી બાનીસે ગુણગાન કૈસે ગાઉ,
તેરી પ્રેરણાસે સબ એ કમાલ હો રહા હૈ
મેરા આપકી ………
મુજકો હર કદમ કદમ પર તુને દિયા સહારા,
મેરી જિંદગી બદ્લ દી, તુને કરકે એક ઈશારા
અહેશાનપે એ તેરા અહેશાન હો રહા હૈ
મેરા આપકી ……..
કરતે હો તુમ કનૈયા મેરા કામ હો રહા હૈ
મેરા આપકી કૃપાસે સબ કામ હો રહા હૈ
જય શ્રી કૃષ્ણ
ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ
ત્ર્યંબકેશ્વર મહારાષ્ટ્રના નાસિક નજીક એક ખૂબ જ જૂનું અને પવિત્ર સ્થળ છે. તેની આસપાસના શહેરને ત્ર્યંબક કહેવામાં આવે છે. લોકો અહીં ભગવાન શિવને પ્રાર્થના કરવા આવે છે કારણ કે આ મંદિર ભારતના પ્રખ્યાત જ્યોતિર્લિંગ ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિરોમાંનું એક છે. ઘણા પરિવારો પ્રાર્થના અને વિશેષ વિધિઓ કરવા માટે આવે છે. મુખ્ય ઇમારતને ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિર અથવા ત્ર્યંબકેશ્વર શિવ મંદિર કહેવામાં આવે છે કારણ કે મંદિર બ્રહ્મગિરિ નામની નાની ટેકરી પાસે આવેલું છે. તે ટેકરી પરથી મહાન ગોદાવરી નદી શરૂ થાય છે. જે લોકો પિંડદાન જેવા કૌટુંબિક સંસ્કાર કરવા માંગે છે તેઓ અહીં આવે છે કારણ કે નદીનો સ્ત્રોત મંદિરની નજીક છે.
ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિરનો દેખાવ મજબૂત છે. તે ઘાટા પથ્થરથી બનેલું છે. તમે દિવાલો પર કોતરણી અને જૂના આકારો જોઈ શકો છો. મુખ્ય હોલની અંદર તમને ત્રણ મુખવાળું શિવલિંગ જોવા મળશે. તેથી જ નામનો અર્થ ત્રણ મુખવાળું શિવલિંગ થાય છે - ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ અથવા ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ મંદિર. ઘણા લોકો કહે છે કે જ્યારે તમે ત્યાં ઉભા રહો છો ત્યારે આ સ્થળ શાંત અને ઊંડું લાગે છે. મંદિરનું સંચાલન અને દેખરેખ ત્ર્યંબકેશ્વર ટ્રસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ટ્રસ્ટ દર્શન, પૂજા બુકિંગ અને મંદિર જાળવણીનું ધ્યાન રાખે છે. જો તમે કોઈ ખાસ પૂજાનું આયોજન કરો છો, તો તમે મદદ અને ઓનલાઈન બુકિંગ માટે ટ્રસ્ટની સાઇટ ચકાસી શકો છો. આ તમારી મુલાકાતને સરળ બનાવવામાં મદદ કરે છે.
ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિર ખૂબ જ જૂનું અને પવિત્ર છે. લોકો સદીઓથી અહીં પ્રાર્થના કરે છે કારણ કે આજે તમે જે મુખ્ય ઇમારત જુઓ છો તે નાના સાહેબ પેશ્વા દ્વારા 18મી સદીમાં બનાવવામાં આવી હતી. આ મંદિર પ્રખ્યાત જ્યોતિર્લિંગ ત્ર્યંબકેશ્વર સ્થળોમાંનું એક છે, જે તેને ભગવાન શિવ ભક્તો માટે ખૂબ જ ખાસ બનાવે છે. ત્ર્યંબકેશ્વર મંદિર કાળા પથ્થરથી બનેલું છે. તેની દિવાલો અને ટાવર (શિખર) માં ઘણી નાની કોતરણી છે. આંગણું પહોળું છે, અને નાના મંદિરો બાહ્ય દિવાલોને રેખાંકિત કરે છે. તે સુઘડ, મજબૂત અને જોવામાં શાંત છે.
અંદર એક અનોખું ત્રણ મુખવાળું શિવલિંગ છે, જેને ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ લિંગ ભગવાન શિવને ત્રણ મુખમાં દર્શાવે છે. કેટલાક ખાસ દિવસોમાં, લિંગનો મુગટ અને માસ્ક ભક્તોને બતાવવામાં આવે છે. નજીકમાં કુશાવર્ત કુંડ છે, જ્યાં ગોદાવરી નદી શરૂ થાય છે કારણ કે યાત્રાળુઓ અહીં પિંડદાન અને અન્ય કૌટુંબિક વિધિઓ કરે છે. આ સ્થળ શાંત અને પવિત્ર છે.
આજે, ત્ર્યંબકેશ્વર ટ્રસ્ટ મંદિરની સંભાળ રાખે છે, તેને સ્વચ્છ રાખે છે અને પૂજા બુકિંગમાં યાત્રાળુઓને મદદ કરે છે. ત્ર્યંબકેશ્વર મહાદેવ મંદિર સરળ, મજબૂત અને આધ્યાત્મિક ઉર્જાથી ભરેલું છે, જે દરેક મુલાકાતને ખાસ બનાવે છે.
હર હર મહાદેવ
જીવનનું સત્ય પહેલેથીજ નક્કી છે,
આ દુનિયામાં જે કઈ થવાનું છે તેનો સમય પહેલેથીજ નિશ્ચિત છે.ધન,સબંધો, મિત્રો, અથવા ત્યાં સુધી કે આપણા શ્વાસ બધાનું એક દિવસ છૂટી જવાનું નક્કી છે ભલે અમે ગમે તેટલું પકડી રાખીયે જે જવાનું છે તે જઈને જ રહેશે. હેરાનીની વાત તો એ છે કે પ્રકૃતિ એ બધું પોતે નથી કરતી પણ કોઈને કોઈ માણસ અથવા ઘટનાને મહોરું બનાવી અમારી પાસે કરાવી લે છે.આપણે બધા તો એક નાટકના ભજવનાર છીએ, જેની પટકથા તો બહુ સમય પહેલા લખાઈ ચુકી છે. એટલા માટે કોઈના જતા રહેવાથી કે કઈ ખોવાઈ જવાથી દુઃખી ન થાઓ.જે જાય છે તેને ખુશી ખુશી વિદાય આપો કેમકે તેમના જવાથી જ આપણા જીવનમાં નવા લોકો અને નવા અવસર બનવાના રસ્તાઓ ઉઘડે છે. છેલ્લે સુધી કોઈ સાથે નથી રહેવાનું. શાળામાં મિત્રો બન્યા છૂટી ગયા, કોલેજમાં મિત્રો બન્યા છૂટી ગયા. જેમ જેમ જગ્યા બદલશો નવા લોકો મળશે જુના યાદ પણ નહિ રહેશે માટે બદલાવને અપનાવવો જ સાચું જીવન છે ખરું કે ખોટું ?
જય શ્રી કૃષ્ણ .
કાનુડો શું જાણે મારી પીડ ……
કાનુડો શું જાણે મારી પીડ ? બાઈ અમે બાળકુંવારા રે
કાનુડો શું જાણે ……..
જળ રે જમુનાના અમે ભરવા તે ગ્યાતા વાલા,
કાનુડે ઉડાડ્યાં આછા નીર,ઉડયા ફરરર રે
કાનુડો શું જાણે……..
વૃંદા રે વનમાં વાલે રાસ રચ્યો ને,
સોળસો ગોપીના તાંણ્યાં ચીર, ફાટયા ચરરર રે,
કાનુડો શું જાણે ……
જમુનાને કાંઠે વાલોં ગોધણ ચારે રે,
વાસણી વગાડી, ભાગ્યા ઢોર,ભાગ્યા હરરર રે,
કાનુડો શું જાણે …….
હું વૈરાગી કાના તમારા રે નામની રે,
કાનુડે માર્યા છે અમને તિર,વાગ્યા અરરર રે,
કાનુડો શું જાણે …….
બાઈ મીરાંકે પ્રભુ ગિરધર નાગર,
કાનુડે બાળીને કીધા ખાખ,રાખ ઉડી ખરરર રે,
કાનુડો શું જાણે …….
જય શ્રી કૃષ્ણ
મીરાંબાઈ ભજન
પાયોજી મૈને રામ રતન ધન પાયો (૨)
વસ્તુ અમુલીક દે મેરે સદ્ગુરુ (૨)
કૃપા કર અપનાયો, પાયોજી …..,
જન્મ જન્મકી પુંજી પાયી (૨)
જગમેં સભી ખવાયો,પાયોજી ……,
ખરચ ન ખૂટે ચોર ન લૂંટે (૨)
દિન દિન બઢત સવાયો,પાયોજી……
સતકી નાવ કેવટિયા સદ્ગુરુ (૨)
ભવસાગર તર આયો, પાયોજી…….
મીરાંકે પ્રભુ ગિરિધર નાગર (૨)
હરખ હરખ અપનાયો, પાયોજી…….
જય શ્રી કૃષ્ણ.
સાંસોકા ક્યાં ભરોસા
સાંશોકા ક્યાં ભરોસા રુક જાયે રે સાધુ
નામ બીના એ જીવન તેરા છૂટ જાયે સાધુ
દો દિનકા હૈ મેલા જગમેં,ક્યુ ઇતના ઈતરાતા
કાલ ખડા હૈ દ્વાર પાર તેરે ક્યુ ગાફિલ બન જાતા
સાંશોકા…….
માટીકા તન માટી હોગા, ધન દૌલત રહ જાની
એક ચલેગા નામ પ્રભુકા બાકી બાત પુરાની
ભાઈબંધ કુટુંબ કબીલા કોઈ કામ ન આયે
અંત સમય જબ પ્રાન નિકલે સબ ખડે રહ જાને
સાંશોકા ……..
જૂઠી કાયા, જૂઠી માયા, જુઠા જગકા નાતા
રામ નામકી ઓઢ ચદરિયા વોહી સાથમેં જાતા
આજ સમય હૈ ભજન કરલે કલ ફિર ના હોવે
કબ આયે તેરા બુલાવા કોઈ ભેદ ન ખોલે
સાંશોકા………
કબીર કહે રે સુન રે મનવા છોડ અભિમાના
હરિ ચરનોમે મન લગા લે યે સચ્ચા ઠિકાના
સાંશોકા ……,,
જય શ્રી ક્રિષ્ના
સદ્ગુરુ પાર ઉતારે
સદ્ગુરુ પાર ઉતારે એ તો ભવના સંકટ કાપે રે (૨)
આ સંસારમાં રે મારા સદ્ગુરુ પાર ઉતારે.
પિતાને જેમ પુત્રની માયા એમ ગુરુ લાડ લડાવે
કુબુદ્ધિ તૃષ્ણા દૂર કરીને અપના રંગ ચઢાવે રે
આ સંસારમાં …..
મનુષ્ય દેહ દેવતાને દુર્લભ વારં વાર ન આવે
ભવસાગરની ભુલવડીમાં શીદને ફાંફા મારે રે
આ સંસારમાં રે ….
સદ્ગુરુ છે દીન દયાળા,ચરણે આવ્યે ઉગારે
જન્મોજન્મના પાપી જીવને પળમાં પાર ઉતારે
આ સંસારમાં…….
મૂરખને શું જાજુ કહેવું, લાજ શરમ નહિ આવે
જમડા આવીને મારે ત્યારે હરિ હરિ સાદ પુકારે
આ સંસારમાં ……
ગુરુ શરણમાં જઈ પડીને.ગુરુ ગુરુ નામ પુકારે
દાસ મંગલ કહે બૂડતી બેડીને પળમાં પાર ઉતારે
આ સંસારમાં…,…
જય શ્રી કૃષ્ણ
નાનું નાજુક આ ઘર …
family
નાનું નાજુક આ ઘર પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે (૨)
જાળવીને કરજો જતન પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે .
ભવના ફેરામાં ફરતા રે ફરતા,
ભૂલ ભુલવણીમાં રસ્તે રઝળતા
મોંઘુ મળ્યું છે આ ઘર પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે
એવી કારિગળી કરી પ્રભુએ
વિચાર પામતા પાર ન પામીયે
એવો આ ચણનારો ચતુર,પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે
નવ નવ દરવાજે મેલ્યા છે જાળીયા
જાણીયે ઝાળીયે રેશમના પડદા
ઘટમાં બિરાજે ઘડનાર, પ્રબુએ મને રહેવા આપ્યું છે.
ત્રિલોકનો નાથ આ ઘરનો માલીક છે
વહીવટ કરવો એ તારે રે હાથ છે
હિસાબ એ માંગશે જરૂર, પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે
ભક્તિના ભાવનો ઓટ ચઢાવજો
રામનામ મંત્રનો રંગ લગાવજો
સત્સંગનો કરજો શણગાર, પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે.
કાયમ નથી વસવાટ આ ઘરમાં
ખાલી કરવાની નોટિસૂ આવશે
કરી ચિંતા લેવી વિદાય, પ્રભુએ મને રહેવા આપ્યું છે.
જય શ્રી કૃષ્ણ.
જો લેખ લિખે હૈ
જો લેખ લિખે હૈ કર્મોમેં ઇસ લેખકે આગે કોઈ નહિ,
સચ બાત હૈ યે દુનિયાવાલો, સંસારમેં અપના કોઈ નહિ.
સીતાકે રામ રખવાલે થે, જબ હરણ હુઆ તો કોઈ નહિ
જો લેખ લિખે …….
દ્રૌપદીકે સાથ પાંચ પાંડવ થે, જબ ચીર હરા તો કોઈ નહિ
જો લેખ લિખે ….
દ્શરથકે ચાર દુલારે થે જબ પ્રાણ તજે તબ કોઈ નહિ
જો લેખ લિખે ….
રાવન ભી શક્તીશાલી થા જબ લંકા જલી તબ કોઈ નહિ
જો લેખ લિખે ….
લક્ષ્મણ ભી વીર યોદ્ધા થા જબ શક્તિ લગી તબ કોઈ નહિ
જો લેખ લિખે …….
શ્રી કૃષ્ણ સુદર્શન ધારી થે જબ તિર લગા તબ કોઈ નહિ
જો લેખ લિખે ……,
જય શ્રી કૃષ્ણ .
ડર છોડો
ડર છોડો કેમકે ડર તમને અંદરથી કમજોર કરી નાખે છે
શ્રી કૃષ્ણ કહે છે - જયારે તમે ડરો છો ત્યારે તમે તમારી શક્તિ પર શક કરવા લાગો છો.જીવનની દરેક પરીક્ષા તમને મજબૂત કરવા આવે છે કમજોર કરવા નહિ. જે થયું તેનો સ્વીકાર કરો,જે છે તેના પર ભરોષો રાખો,અને જે આવવાનું છે તેને મારા ચરણોમાં સોંપી દો.
અંધકાર ભલે ગમે તેટલો ગહન હોય એક દીવાની જ્યોત તેને ચીરી નાંખે છે રડો નહિ, થાકો નહિ અને હાર ન માનો.દુનિયા ભલે તમારો સાથ છોડી દે હું તે એકે એક પળ તમારી સાથે છું.ડર છોડો અને કર્મ કરતા રહો.
જેણે તમારો સાથ છોડ્યો તેને જવા દો,કેમકે જે પોતાનું છે તે ક્યારેય દૂર જતું નથી.આંસુ વહેવા એ કમજોરી નથી આત્માની સફાઈ છે.મારા પર વિશ્વાસ રાખો હું દરેક પરીક્ષા પછી જવાબ આપીશ.છેલ્લે પ્રેમ જ સત્ય છે અને હું પ્રેમ છું.
એકવાર એક દુઃખી મનુષ્ય રડતો રડતો શ્રી કૃષ્ણ પાસે ગયો.તેણે કહ્યું પ્રભુ! મારા જીવનમાં દુઃખ જ દુઃખ છે,શ્રી કૃષ્ણ હસીને બોલ્યા દુઃખ એ કાયમનું રહેનારું નથી.એ તારા કર્મ અને વિચારોનું પરિણામ છે.જેમ રાત પછી સવાર થાય છે તેમ દુઃખ પછી સુખ અવશ્ય આવે છે.તેમણે આગળ કહ્યું તારા મનને મારા ચરણોમાં સમર્પિત કર અને વિશ્વાસ રાખ, જે થાય છે તે તારા ભલા માટે થાય છે. તે વ્યક્તિએ શ્રદ્ધાથી માથું નમાવી દીધું. તેના મનમાં શાંતિ પ્રસરી ગઈ તેને સમજાઈ ગયું સાચો વિશ્વાસ જ દુઃખનો અંત છે.
જીવનના ખરાબ સમયમાં જ જયારે પોતાના સાથ છોડી દે છે ત્યારે મન ભાંગી પડે છે.એવું જ અર્જુન સાથે થયું મિત્રો દૂર થઇ ગયા,સંબંધો તૂટી ગયા. અને તે પોતાને એકલો સમજવા લાગ્યો તેણે આકાશ તરફ જોયું અને પોકાર કર્યો,હે કૃષ્ણ! હવે કોણ મારુ છે ત્યારે તેના હૃદયમાં એક મધુર વાણી થઇ, હે અર્જુન ! જયારે સંસાર સાથ છોડી દે ત્યારે એમ સમજ હું તારી ખુબ જ પાસે છું. જે તારાથી દૂર થયા તે તારે સહારે હતા પણ હું તારો આધાર છું.અર્જુનની આંખોમાં આંસુ વહેવા લાગ્યા પણ આ વખતે તે દુઃખના ન હતા વિશ્વાસના હતા.કેમકે જયારે બધા સાથ છોડી જાય છે ત્યારે શ્રી કૃષ્ણ કદી નથી છોડતા.
ખુશી દેજે જમાનાને (ભજન )
ખુશી દેજે જમાનાને મને હરદમ રુદન દેજે
અવરને આપજે ગુલશન મને વેરાન વન દેજે
ખુશી દેજે ………
જમાનાના બધા પુણ્યો જમાનાને મુબારક હો
હું પરખું પાપને મારા એવા નયન દેજે
ખુશી દેજે……..
હું મુક્તિનો ચાહક છું મને બંધન નથી ગમતા
અરે કમળ ભીડાઈ તે પહેલા તું ભ્રમરને ઉડિયન દેજે
ખુશી દેજે ……..
ખુદાયાતને વિનંતી છે તુજ ને નાદિરની
અગર તું દઈ શકે મુજને ધરતી પર દગન દેજે
ખુશી દેજે ……..
જય શ્રી કૃષ્ણ
આ ઘર નથી તમારું
કરશો ના મારુ મારુ પળમાં બધું જવાનું
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના
કાયમ નથી રહેવાનું મહેમાન ચાર દિનના
મહેમાન ચાર દિનના
સુગંધ મૂકી જવાનું જગતના આંગણામાં
જગતના આંગણામાં
કદી એ ન વાત ભૂલશો (૩)
અહેશાન છે પ્રભુના
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના,
જેને ઘેરે જવાનું ગમતા તેને થવાનું
ગમતા તેને થવાનું
નિયમમાં ચાલવાનું ઘર ના બગાડવાનું
ઘર ના બગાડવાનું
કૃતજ્ઞિ થઈને રહેજો (૩)
ઉપકાર છે પ્રભુના
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના,
રહેજો હળી મળીને પરિવારમાં ભળીને
ગુણો ઉપાડી લેજો, દોષો જજો ગળીને
ડાહ્યા જરૂર ગણાશો દરબારમા પ્રભુના
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના,
વાણી વિચાર વર્તન આ શુદ્ધ જો હશેતો
નોતરશે ફરી તમને યજમાન ખુશ હશે તો
નહીંતર ભગાડી મુકશે (૩)
એ ધામથી પ્રભુના
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના
આ શીખ ના અમારી.આ બોધ ન અમારો
જીવન વિકાસ માટે આ પાઠ છે અમારો
સંતો કહે છે રહેજો ભાઈ નામમાં પ્રભુના
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના,
કરશો ના મારુ મારુ પળમાં બધું જવાનું
આ ઘર નથી તમારું મહેમાન છો પ્રભુના
જય શ્રી કૃષ્ણ
ગણતંત્ર દિવસની શુભકામનાઓ
ગણતંત્ર દિવસની આપ સહુ વાચક મિત્રોને કુટુંબ સહીત ‘ મોગરાના ફૂલ’ બ્લોગ તરફથી ખુબ ખુબ શુભકામનાઓ.
જય શ્રી કૃષ્ણ.
વસંત પંચમી શુભકામનાઓ
વસંત પંચમીની આપ સહુ વાચકમિત્રોને ‘મોગરાના ફૂલ’ બ્લોગ વતી કુટુંબ સહીત ખુબ ખુબ શુભકામનાઓ.
મહેન્દ્ર ભટ્ટના જય શ્રી કૃષ્ણ.
ક્યાં ગુમાન કરના બે મિટટીમે મિલ જાના
માન અપમાન છોડકે તું સંતોકે ચારનોમે આના
ક્યાં ગુમાન ………
મિટ્ટી ખોદકર મહલ બનાયા,ગવાર કહે એ ઘર મેરા,
આ ગયા ભવ્વર લે ગયા,જીવ ન ઘર તેરા ન મેરા
ક્યાં ગુમાન……….
મિટ્ટી ખાના, મિટ્ટી પીના,મિટ્ટી કરના ભોગો
મિટ્ટીસે મિટ્ટી મિલ ગઈ તો ઉપર ચલે સબ લોગો
ક્યાં ગુમાન………..
હાડ જલે જૈસે લકડીકી મુલી,કેસ ઝરે જૈસે ઘાસા
સોના સરીખી કાયા જલ ગયી, કોઈ ન આવે પાસા
ક્યાં ગુમાન………..
કહત કબીર સુનો ભાઈ સાધુ, જુઠ્ઠી હૈ સબ માયા
ભજન કરો ઔર ધ્યાન ઘરો, પવિત્ર હોગી કાયા
ક્યાં ગુમાન ………..
જય શ્રી કૃષ્ણ .
માં બાપસે બઢકર…….(હિન્દી ભજન)
માં બાપસે બઢકર જગમેં કોઈ દુજા નહિ ખજાના,
જિસને તુજે જનમ દિયા હૈ ઉનકા નહિ દિલ દુખાના
દિનરાત તુઝે તેરી માને અપને હાથોંમેં ઝુલાયા
ખુદ ગિલેમે માં સોઈ ,સુખેમેં તુઝે સુલાયા.
તું કોઈ દુઃખ દેકર ના માંકો કભી રૂલાના
જિસને તુઝે જનમ દિયા હૈ ઉનકા નહિ દિલ દુખાના
માંબાપકી શરણસે બઢકર, દૂસરા કોઈ સ્વર્ગ નહિ હૈ
સબ દૌડકે તીરથ બંદે કરલે માબાપકી પુંજા .
ઇસ જનમ મરણસે તુજકો અગર હૈ મુક્તિ પાનાં
જિસને તુજે જનમ દિયા હૈ ઉનકા નહિ દિલ દુઃખાના
માં બાપસે બઢકર જગમેં કોઈ દુજા નહિ ખજાના,
જિસને તુજે જનમ દિયા હૈ ઉનકા નહિ દિલ દુખાના.
જય શ્રી કૃષ્ણ.
શ્રી ભાગવત ગીતાની ૧૮ જ્ઞાનની વાતો
(૧) યુવાનીમાં જેણે પાપ કર્યા છે તેને વૃદ્ધાવસ્થામાં ઊંઘ નથી આવતી તેને તેઓ પશ્ચાતાપ માં ગુજારે છે.
(૨) ભગવાને જેને સંપત્તિ આપી હોય તેણે ગાય રાખી તેની સેવા કરવી જોઈએ તેનાથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે.
(૩) જુગાર, દારૂ પીવો, પરસ્ત્રી માટે જવું,હિંસા કરવી,જુથ્થુ બોલવું,અભિમાન, આસક્તિ અને નિર્દયતા એ બધામાં કળિયુગનો વાસ છે એટલે એનું એક બીજું નામ છે ઘોર કળિયુગ.
(૪) અધિકારી શિષ્યને એટલે જે જ્ઞાન મેળવવા માટે મહેનત કરે છે તેને સદ્ગુર (સારા ગુરુ ) જરૂર મળે છે.
(૫) ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ કહે છે કે મનુષ્યે પોતાના હૃદયને વારંવાર સમજવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ,ઈશ્વર સિવાય તેનું કોઈ નથી, સાથે સાથે એ પણ વિચારવું જોઈએ કે તેનું આ બ્રહ્માંડમાં પણ કોઈ નથી જે તેનો સાથ આપશે.
(૬) ભોગમાં ક્ષણિક સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે જયારે એની સાથે ત્યાગમાં સ્થાયી સુખ કે આનંદ મળે છે.
(૭) શ્રી કૃષ્ણ કહે છે કે સત્સંગ ઈશ્વરની કૃપાથી મળે છે,જયારે કુસંગમાં પડવું પોતાના જ વિચારોનું કારણ હોય છે.
(૮) લોભ અને મોંહ માયા પાપના માતા પિતા કહેવાય છે સાથેજ લોભ પાપનો બાપ જ છે.
(૯) શ્રી કૃષ્ણ કહે છે કે સ્ત્રીનો ધર્મ છે કે તુલસી અને પાર્વતીની પુંજા કરે તેનાથી તેની સુખ સમૃદ્ધિ કાયમ રહે છે.
(૧૦) મનુષ્યે પોતાના મન અને બુદ્ધિ પર હંમેશા વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ કેમકે તે વારંવાર મનુષ્યને દગો કરે છે,પોતાને નિર્દોષ માનવું એ ઘણો મોટો ગુનો સાબિત થાય છે.
(૧૧) પતિ પત્ની પવિત્ર સંબંધ બનાવી રાખે તો પ્રભુ તેમના ઘેર જન્મ લેવાની ઈચ્છા રાખે છે.
(૧૨) ભગવાન એ બધી કસોટીયો પર કસી કસીને ઓરખી મનુષ્યને સ્વીકારે છે એટલે મનમાં ખોટા વિચારો ન લાવવા જોઈએ કાયમ અને બીજાની સાથે પ્રેમભાવથી રહેવું જોઈએ.
(૧૩) સુખ તેમજ આનંદ કાયમ મનુષ્યમાજ વસે છે પરંતુ મનુષ્ય તેને સ્ત્રી, ઘર અને બહારની સુખ પ્રાપ્તીમાંજ શોધ્યા કરતો હોય છે.
(૧૪) શ્રી કૃષ્ણ કહે છે કે ભગવાનની ઉપાસના ફક્ત શરીરથી જ નહિ પણ મનથી પણ કરવી જોઈએ.ભગવાનના પ્રણામ તેને પ્રેમબંધનમાં બાંધે છે .
(૧૫) મનુષ્યની વાસના જ તેના પુનર્જન્મનું કારણ બને છે.
(૧૬) મનુષ્ય ઇન્દ્રિયોને આધીન રહે છે એટલે જ તેને જીવનમાં વિકાર અને મુશ્કેલીયો આવે છે.
(૧૭) મનુષ્યમાં ધીરજ,સદાચાર,સ્નેહ અને સેવા જેવા ગુણો સત્સંગ વગર આવતા નથી.
(૧૮) શ્રી કૃષ્ણ કહે છે વસ્ત્ર મેલા થતા શરીર પરથી બદલાય છે બસ તેવી જ રીતે મન અને હૃદયમાં મેલ આવે તો તેને કાઢી નાખવો જોઈએ.
જય શ્રી કૃષ્ણ.
બ્રહ્મમુહૂર્ત
બ્રહ્મમુહૂર્ત નો અર્થ બ્રહ્માનો સમય,એ ૪૮ મિનિટનો સમય જે સૂર્યોદય પહેલા એક કલાક અને ૩૬ મિનિટ પહેલા શરુ થાય. એ સામાન્ય રીતે રાતનું મુહર્ત જે સ્પિરિટયુઅલ માટેનો ઉમદા સમય,યોગા માટે અને મેડિટેશન માટેનો ઉમદા સમય, આ સમય દરમ્યાન સ્પિરિટ માટેનું કામ કરાય તે દિવસના બીજા કોઈ સમય કરતા વધુ અસરવાળું હોય.
બ્રહ્મમુહૂર્ત એ રાત્રિની ૧૪ મી કળા છે. એક મુહૂર્ત એ ૪૮ મિનિટનો સમય છે આખી રાત્રી આવા ૧૫ મુહૂર્તમાં વહેંચાયેલી છે.સૂર્યોદય ભૌગોલિક વર્ષના સ્થળ અને સમય પ્રમાણે બદલાય છે અને તેની સાથે બ્રહ્મમુહૂર્તનો સમય પણ બદલાય છે,દા.ત. જો સૂર્યોદય સવારે ૬:૦૦ વાગ્યાનો હોય તો બ્રહ્મમુહૂર્ત સવારે ૪:૨૪ શરુ થાય અને સવારે ૫:૧૨ વાગ્યે પૂરું થાય.
સંતોના વિચાર
સ્વામી શિવાનંદ અને સદ્ગુરુ માને છે કે બ્રહ્મમુહૂર્તનાં સમય દરમ્યાન મન પ્રાકૃતિક રીતે સાહજિકપણે ઓછા પ્રયત્ને મેડિટેશનમાં એકાકાર થાય છે.તે વખતે મન પ્રાકૃતિક રીતે શાંત,ચોખ્ખું અને તૈયાર હોય છે.દિવસના અવાજો અને ઘોઘાટોથી ફ્રી હોય છે.મેડિટેશન કરવા બહુ મહેનત કરવી પડતી નથી. તે વખતે ભગવાન સાથે મનને એકાકાર કરવું સહેલું થઇ જાય છે. પ્રાર્થના અને પુંજા બ્રહ્માંડ સાથે બહુ સહેલાઈથી એકાકાર થાય જ્યાં પ્રભુનો વાસ છે. બ્રહ્માંડ સાથે જે અલૌકિક ઉર્જા જોડાયેલી છે તેને સાકાર કરી અનુભવવું સહેલું થઇ જાય છે.જયારે મન બ્રહ્મમાં લિન થાય છે ત્યારે ભક્ત બ્રહ્માંડ તરફથી આવતા મોજાને ગોળાકારે પોતાનામાં ભળતા જોવાનો અનુભવ કરે છે,કોઈ તેજસ્વી ઉર્જા તેની આસપાસ ભ્રમણ કરતી પણ અનુભવાય છે. આત્મા આ સમયમાં પોતાની બ્રહ્મ સાથેની સ્થિતિ અભ્યાસ પ્રમાણે વધારતો જાય છે જે સામાન્ય કરતા ઘણો અલૌકિક હોય છે જ્યાં બ્રહ્મ સાથેના તાર જોડાય છે. જેમાં બીજા યોગિયોં અને આત્માઓના મોકલાતા મોજાઓનો પણ અનુભવ થાય છે.
સાધુગુરુ કહે છે બ્રહ્મમુહૂર્ત એ બ્રહ્મનો સમય છે તમે એવી રીતે પણ જોય શકો કે એ સમય જયારે તમોએ તમને બનાવ્યા,એ સમયે કુદરત સાથે ઓતપ્રોત થઇ શકાય.
પ્રાચીન અષ્ટાંગ હૃદયં માં કહ્યું છે કે આ સમય દરમ્યાન ચાલવાની ક્રિયા ખુબજ લાભદાયક,લાબું આયુષ્ય અને રોગપ્રતિકારક હોય છે.
બ્રહ્મમુહૂર્ત પવિત્ર,જોરદાર અને યુનિક ઓપ્પોર્ટુનિટી રોજ બરોજ વધારે છે દરેક દિવસે અંદર શાંતિ,મનની ચોખ્ખાઈ અને ડિવાઇન સાથેનું ઊંડું જોડાણ થાય છે.
જય શ્રી કૃષ્ણ
સંત જલારામ બાપા
સંત શ્રી જલારામબાપા સન ૧૭૯૯ માં કારતક માસની સાતમે ગુજરાતમાં રાજકોટ જિલ્લાના વીરપુર ગામે પિતા શ્રી પ્રધાન ઠક્કર તથા માતા રાજબાઇ ઠક્કર ને ત્યાં જનમ્યા હતા,તેઓનો પરિવાર લોહાણા હતો, પૂજ્ય શ્રી જલારામ બાપા ભગવાન રામના ભક્ત હતા. તેઓ પૂજ્ય પિતાશ્રી ના ધંધાની જવાબદારી સંભાળતા, ખાસ કરીને તેઓ યાત્રાળુ, સાધુઓ અને સંતોની સેવામાં રચ્યા પચ્યા રહેતા. તેઓ તેમના પિતાશ્રીના ધંધાથી જુદા થયા ત્યારે તેમના
.કાકા વાલજીભાઈએ તેમને અને તેમની પત્ની વીરબાઈ સાથે તેમના ઘરમાં રહેવાનું કહ્યું .
પૂજ્ય શ્રી બાપા સોળ વર્ષની ઉંમરે ૧૮૧૬ માં આટકોટના શ્રી પ્રાગજીભાઈ ઠક્કર ના પુત્રી વીરબાઈ સાથે તેમના લગ્ન થયા.તેઓએ પોતાની જીવન શૈલી ભૂખ્યા તથા ગરીબોની જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવામાં બદલી કાઢી જેમાં વીરબાઈએ સંપૂર્ણ સાથ નિભાવ્યો.
૧૮ વર્ષની ઉંમરે હિન્દૂ પવિત્ર સ્થળોની યાત્રા પુરી કર્યા પછી ફતેહપુરના ભોજા ભગત પાસે આવ્યા જ્યાં તેમને શિષ્ય તરીકે સ્વીકાર થયો અને તેમને રામ નામનો ગુરુમંત્ર અને જપમાળા તેમના ગુરુ શ્રી ભોજલરામે આપ્યા. તેમના ગુરુના આશીર્વાદથી તેમણે ‘ સદાવ્રત’ અન્નભંડાર ખોલ્યું જ્યાં ભૂખ્યા,સંતો,સાધુઓને ગમે તે સમયે ખાવા માટેની સગવડ કરવામાં આવી.
એક દિવસ એક સાધુ તેમને ત્યાં આવ્યા રામભક્તિની વાત સાથે તેમને કહ્યું રામભક્ત હનુમાન તથા રામભક્તો જલ્દી આવશે, શ્રી જલારામ બાપાએ શ્રી રામને કુટુંબના દેવ માન્યા અને થોડા સમયમાં હનુમાન ભક્તો બધેથી આવ્યા પછી સીતામાતા અને લક્ષમણ પણ દેખાયા આ એક અલૌકિક હતું ,તેમના ઘરમાં જ્યાં સદાવ્રત માટે અનાજ રખાતું તે ભંડાર પણ ઉભરાઈ ગયો,પછી તો ગામના બીજા ભક્તો અને ગામના લોકો માનવ કલ્યાણના તેમના ભગીરથ કામ સાથે જોડાઈ ગયા.
ત્યાર પછી આજ સુધી વીરપુરમાં કોઈ પણ વર્ગની વ્યક્તિને પછી તે હિન્દૂ ,મુસલમાન, ઊંચી કે નીચી જાતિના હોય બધાને એકસરખું ભોજન આપવામાં આવે છે.
એવું કહેવાય છે કે એક વખત એક હરજી નામનો દરજી પેટના ભયંકર દુઃખથી પીડાતો તેમની પાસે આવ્યો અને જલારામ બાપાએ તેને માટે પ્રાર્થના કરી અને તેનું દુઃખ દૂર થઇ ગયું,તે એકદમ તેમના પગમાં પડી ‘ બાપા ‘ બોલ્યો ત્યારથી સંત શ્રી જલારામ, જલારામ બાપા તરીકે ઓરખાવા લાગ્યા.
જોતજોતામાં તેમના ચાહનારા ખુબ વધ્યા અને લોકો તેમના રોગો મટાડવા તથા મુશ્કેલીયો દૂર કરવા આવતા જલારામ બાપા તેમને માટે ભગવાન રામ પાસે પ્રાર્થના કરતા અને અલૌકિક રીતે તેમના કામ થઇ જતા. હિન્દૂ અને મુસ્લિમો બંને વર્ગ તેમને માનતા.૧૮૨૨ માં જમાલ નામનો એક મુસ્લિમ વેપારીનો દીકરો માંદો પડ્યો અને બધા ડોક્ટરો પાસે તેનો ઈલાજ ન થયો તે વખતે હરજી દરજીએ જમાલને પોતાનો અનુભવ કહ્યો,જમાલે તેના ઘેરથી પ્રાર્થના કરતા કહ્યું કે જો તેનો દીકરો સાજો થઇ જશે તો તે જલારામબાપાના સદાવ્રત માટે ૪૦ બોરી ઘઉં આપશે
અને તેનો છોકરો સાજો થઇ ગયો એટલે તે ગાડું ભરીને ઘઉં લઇ જલારામબાપા પાસે ગયો અને સદાવ્રતમા આપતા જલારામ બાપા માટે બોલ્યો ‘ જલા સો અલ્લાહ’
એવું કહેવાય છે કે ભગવાને એક વૃદ્ધ સંતના વેશમાં આવી શ્રી જલારામને કહ્યું કે વીરબાઈને તેમની સેવા માટે મોકલ,જલારામે વીરબાઈને પૂછ્યું પછી તે સંમત થતા સંતની સાથે મોકલ્યા પણ પછી થોડાક માઈલો ચાલ્યા પછી જંગલમાં પહોંચતા સંતે વીરબાઈને કહ્યું કે અહીં તું મારા માટે રાહ જોજે. તે રોકાયા પણ સંત પાછા ન આવ્યા એમણે આકાશવાણી સાંભળી કે ‘ આ તો ફક્ત તમારી જોડીના કેવો આવકાર છે એની ચકાસણી હતી,’ સંતે જતા પહેલા તેમની ઝોળી અને દંડ વીરબાઈ પાસે રવા દીધા હતા,વીરબાઈ તે દંડ અને ઝોળી સાથે લઇ (જે આકાશવાણીના શબ્દો પ્રમાણે ) જલારામ પાસે પાછા આવ્યા. હજુ પણ વીરપુરમાં એક કાચના બોક્સમાં તે દંડ અને ઝોળી દર્શન માટે સંઘરેલા છે.
જલારામબાપા ૧૮૮૧ માં ફેબ્રુઆરીની ૨૩ તારીખે ૮૧ વર્ષની ઉંમરે દેહાંત થયા. હજુ પણ તેમને માનનારા ભક્તો માને છે કે વીરપુરમાં તેમના માની ન શકાય તેવા પરચા જોવા મળે છે. એક પરચો એવો છે કે તેમના મરણ પછી તેમણે એક બહેનને પાણી પાયું હતું.
( વિલકૉપીડીયાના આધારે )
જય જલારામ, જય શ્રી રામ, જય શ્રી કૃષ્ણ.
હે કરુણાના કરનારા…..
હે કરુણાના કરનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી (૨)
હે સંકટના હરનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી (૨)
મેં પાપો કર્યા છે એવા હું ભુલ્યો તારી સેવા (૨)
હે ભૂલોના ભૂલનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી
હે કરુણાના કરનારા …..
હું અંતરમાં થઇ રાજી,ખેલ્યો છું અવળી બાજી (૨)
અવળી સવળી કરનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી
હે કરુણાના કરનારા ………
હે પરમ કૃપાળુ વ્હાલા મેં પીધા વિષનાં પ્યાલા (૨)
વિષને અમૃત કરનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી
હે કરુણાના કરનારા ………
કદી છોરું કછોરું થાયે તું માવતર કહેલાયે (૨)
મીઠી છાંયા દેનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી
હે કરુણાના કરનારા ………
મને જડતો નથી કિનારો મારો ક્યાંથી આવે આરો (૨)
મારા સાચા કેવનહારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી
હે કરુણાના કરનારા ………
છે મારુ જીવન ઉદાસી તું શરણે લે અવિનાશી (૨)
મારા અંતરમાં રહેનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી
હે કરુણાના કરનારા ………
હે સંકટના હરનારા તારી કરુણાનો કોઈ પાર નથી (૨)
હે કરુણાના કરનારા ………
જય શ્રી કૃષ્ણ
જગન્નાથ ધામનો મહાપ્રસાદ
ભારતમાં જેવી રીતે મહાદેવ શિવના ૧૨ જ્યોતિર્લિંગસ તેમના નિવાસસ્થાનને આધારે પ્રખ્યાત છે, બસ તેવી જ રીતે દેશમાં ચારે દિશાઓમાં ચાર વૈષ્ણવ ધામ પણ છે જો કે તે ભગવાન વિષ્ણુના ઘર કહેવાય છે.એ ચારેય વિષ્ણુ ધામ ચાર પૂરિયોના રૂપમાં પ્રખ્યાત છે.જેમાં જગન્નાથ ધામનું અલગજ મહત્વ છે.એક માન્યતા છે કે શ્રી વિષ્ણુ બદ્રીનાથમાં
અલકનંદા નદીમાં સ્નાન કરે છે.દ્વારકાપુરીમાં વસ્ત્ર પહેરે છે પુરી એટલે જગન્નાથ ધામમાં ભોજન કરે છે અને પછી
રામેશ્વરમાં રાત્રી શયન કરે છે.બદ્રીનાથમા જ્યાં ભગવાન, વિષ્ણુ અવતારમાં છે.તો દ્વારકામાં તેઓ દ્વારકાધીશ કૃષ્ણ છે અને રાજા છે,રામેશ્વરમ જોકે એમ તો મહાદેવ શિવજીનું ધામ છે પણ અહીં ભગવાન વિષ્ણુ શ્રી રામના રૂપે પુંજવામા આવે છે તો પુરી ધામમાં તે આમ ભક્તો માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે અહીં તે સખા છે સાથી છે અને પોતાનું દીનબંધુ નામને સાર્થક કરે છે.પુરીમાં વિષ્ણુજીના ભોજન કરવાની માન્યતાને કારણેજ અહીંનો મહાપ્રસાદ- મહાભોગ ખુબ જ પ્રખ્યાત છે.
એમ કહેવાય છે કે બધાને કૃપાના રૂપમાં મળનારો આ મહાપ્રસાદ પહેલા ફક્ત શ્રી વિષ્ણુજી માટે જ હતો.અહીં દેવી લક્ષ્મીજી એમના માટે પોતાના હાથે પકવાન બનાવી અને થાળ સજાવી તેમને ભોજન કરાવતા હતા.એવું એટલા માટે કે ત્રેતા યુગમાં તેઓ સીતાજીના રૂપમાં શ્રી રામજીને સારી રીતે ભોજન કરાવી શક્યા ન હતા. આ મહાભોગને મેળવવા માટે શિવજી અને બ્રહ્માજીએ ખુબ પ્રયત્નો કર્યા હતા પરંતુ તેઓ તેમાં સફળ થઇ શક્યા ન હતા.પછી તેમણે યોજના બનાવી નારદમુનિને પોતાની લાલચ પુરી કરવા વચમાં લીધા.
દેવર્ષિ નારદ જગન્નાથ પુરી ધામમાં ગયા તો હતા મહાભોગની લાલચમાં પણ તે તેમાં સફળ ન થયા પછી માતા લક્ષ્મીજીને પ્રાર્થના કરતા કરતા કહ્યું કે નારાયણની સેવા તો હું હંમેશા કરતોજ રહું છું આપની સેવાનો પણ લાભ આપ મને આપો. દેવી લક્ષ્મીજીએ નારદ મુનિની વાત માન્ય રાખી અને તેમને ક્યારેક ઇંધણ લાવવા,ક્યારેક પાણી લાવવા અને ક્યારેક અનાજ લાવવાના કામમાં લગાવી દીધા.એવી રીતે ભકત નારદજી ૧૨ વર્ષો સુધી દેવી શ્રી લક્ષ્મીજીની સેવા કરતા રહ્યા.એવી રીતે તેઓ દેવી શ્રીની સવારથી લઇ સાંજ સુધીની આખી દિનચર્યા સમજી ગયા હતા.એક દિવસ નારદજી પરોઢની પુંજા માટે વનમાંથી લાવેલા કેટલાય સુગંધી ફૂલોની માળા બનાવી શ્રી લક્ષ્મીજીની સેવા કરવા ગયા અને તેમને એ માળા પુંજા માટે ભેટ ધરી. તેમાંના કેટલાક ફૂલોની સુંગંધ અને શ્રી નારદજીની એટલા વર્ષોની સેવાથી પ્રભાવિત થઇ નારદજીને તે દિવસે વરદાન માંગવા કહી દીધું.
નારદમુનિ,જે બાર વર્ષોથી એ એક દિવસની રાહ જોઈ રહ્યા હતા એમણે મોકો મળતાજ ઝડપથી પોતાનું મનમાન્યું વરદાન માંગી લીધું. એમણે કહ્યું, માતાજી બસ મને એકવાર ભગવાન જગન્નાથજી નો મહાપ્રસાદ ચાખવા દો. નારદજીની એ ઈચ્છા સાંભળતાજ શ્રી લક્ષ્મીજી વિચારમાં પડી ગયા.હવે વચનથી શ્રી નારાયણજીને આપેલા વચનનો કયાં તો ભંગ થવાનો હતો અથવા ક્યાં નારદજીને આપેલા વચનનો. એવામાં તેમણે કહ્યું સારું, તેનો સાચો સમય આવતા હું આપને મહાભોગ જરૂર ખવડાવીશ.નારદજી એ સાંભળતા જ ખુશીયોના માર્યા ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.આગલા દિવસે જયારે શ્રી વિષ્ણુજી ભોજન આરોગવા પહોંચ્યા ત્યારે શ્રી લક્ષ્મીજીને ચિંતાગ્રસ્ત સ્થિતિમાં જોઈ તેનું કારણ પુંછ્યું. તેમના પૂછવાથી શ્રી લક્ષ્મીજીએ નારદજીને આપેલા વરદાન અંગે જણાવી દીધું. બધીજ વાત સારી રીતે સમજી શ્રી વિષ્ણુજીએ કહ્યું, સારું દેવીજી, આપનું વરદાન એ મારુ પણ વરદાન છે આપ દેવર્ષિ શ્રી નારદજીને જરૂરથી મહાભોગ ખવડાવો પણ તેમને જરૂરથી સાથે સાથે કહેશો કે ભોજનની સાથે સાથે એ વાત પણ પચાવી દે કે તેમણે મહાભોગ ચાખ્યો છે પણ જો એવું ન થાય તો શૈકાઓથી જે બધા માટે એંની હું મનાઈ કરતો આવ્યો છું તેનાથી શિવજી અને બ્રહ્માજીને સારું તો નહિ લાગે.
શ્રી વિષ્ણુજીની અનુમતિ મળતા શ્રી લક્ષ્મીજીએ શ્રી નારદમુનિને એક દિવસ ભોજન માટે આમંત્રણ આપ્યું અને તેમને પ્રભુજીનો મહાપ્રસાદ ચખાડ્યો.શ્રી નારદજી એ દિવ્ય ભોજન કરીને ન ફક્ત તૃપ્ત થયા પણ આનંદથી ભરાઈ ગયા.તેમણે થોડું વધારે ભોજન પછી માટે પણ માંગી લીધું અને તેમની પોટલીમાં ભરી ત્રિલોકમાં ફરતા રહ્યા એ દિવ્ય ભોજન પછી તેમની ખુશીનો કોઈ પાર ન હતો અને તે નારાયણ નારાયણનો નાદ કરતા કરતા મનમાં ને મનમાં હસતા મુસ્કરાતા ચાલ્યા જતા હતા એ બાજુ કૈલાશ ઉપર મહાદેવે દેવતાઓની એક સભા બોલાવી હતી.એ સભામાં ઇન્દ્ર અને યમ રાજાની સમસ્યાઓ પર વાત થવાની હતી. યમ રાજાની સમસ્યા એ હતી કે ધરતી પર સ્વર્ગ આવી જવાથી કર્મનો સિંધ્ધાંત અને સમતોલન બગડી રહ્યું છે એ વાત પર ચર્ચા થઇ રહી હતી એટલામાં દેવર્ષિ નારદ પર ત્યાં આવી ગયા.બધાએ તેમનો સત્કાર કર્યો પછી ચર્ચા શરુ થઇ.એ દરમ્યાન શ્રી મહાદેવે કહ્યું, એમ તો ખુબ આનંદની વાત છે કે ધરતી પર શ્રી જગન્નાથ ધામની સ્થાપના થઇ છે અને શ્રદ્ધાળુઓને ધરતી પર જ સ્વર્ગનું સુખ મળી રહ્યું છે શું એનાથી પણ વધારે આનંદની વાત હોય શકે છે ? દેવર્ષિ નારદ જે હજુ સુધી મહાભોગનાં સ્વાદમાં ડૂબેલા હતા અચાનક જ બોલી પડ્યા ,
‘ થઇ શકે છે મહાદેવ, જરૂર થઇ શકે છે જો તમે જગન્નાથ ધામનો મહાભોગ પ્રસાદ ચાખ્યો હોય તો……’
એ સાંભળીને શિવજી સાથે બધા લોકો વિસ્મિત થઇ ગયા અને ત્યાં નારદમુનિ પણ ગભરાઈ ગયા કે અજાણતા એમણે શું કહી નાખ્યું, આ વાતને તો ગુપ્ત રાખવાની હતી
હવે તેમની વાત સાંભળીને શિવજીએ પૂછ્યું કે, ‘શું તમે મહાપ્રસાદ ચાખ્યો છે ? ‘ હવે નારદમુનિ ફસાઈ ગયા હતા અને ખોટું બોલી શકતા ન હતા, એટલે એમણે બધી વાત કહી દીધી,કે તેઓ થોડો પ્રસાદ સાથે લઈને પણ આવ્યા છે એ સાંભળીને શિવજીએ કહ્યું,મને પણ એ પ્રસાદ આપો. નારદમુનિને એ પ્રસાદ તેમની સાથે વહેંચવો પડ્યો, એને ચાખીને મહાદેવ પણ વિહ્વળ થઇ ગયા અને આનંદનું તાંડવઃ કરવા લાગ્યા, શિવજીના તાંડવથી જયારે કૈલાસ ડોલવા લાગ્યો ત્યારે પાર્વતી દોડતા આવી પહોંચ્યા તેમણે શિવજીને એટલા આનંદનું રહસ્ય પૂછ્યું. શિવજીએ કહ્યું કે તેમણે જગન્નાથજીનો મહાપ્રસાદ ચાખી લીધો છે.તેથી પાર્વતીજીએ કહ્યું મને પણ ખવડાવો.શિવજીએ કહ્યું હવે મારી પાસે પણ પ્રસાદ નથી બચ્યો. તેથી પાર્વતીજી ખીજવાઈને બોલ્યા, તમે એકલાજ પ્રસાદ ચાખી લીધો, હવે એ પ્રસાદ આખી દુનિયાને મળશે, ચાલો મારી સાથે.
એવું કહીને પાર્વતીજી અને શિવજી જગન્નાથ ધામ પર ગયા. પાર્વતીજી એક સંબંધમાં વિષ્ણુજીની બહેન પણ થાય છે.એટલે આજે એ અધિકારથી ગયા હતા જેમ કોઈ રિસાયેલી બહેન ભાઈને પોતાની વાત મનાવવા જાય છે. પાર્વતીજીને ગુસ્સામાં જોઈ લક્ષ્મીજી પણ કઈ કહી ન શક્યા અને જગન્નાથજી પણ નજરો ચોરાવવા લાગ્યા. તેથી પાર્વતીજીએ જ મૌન તોડી લક્ષ્મીજીને ભાભી કહી સંબોધિત કર્યા અને કહ્યું , કેમ ભાભી, મને કઈ ખવડાવશો નહિ,કેટલા દિવસ પછી પિયર આવી છું ? , લક્ષ્મીજી એ સાંભળીને તરત ફળો અને મીઠાઈઓ લઇ આવ્યા. ત્યારે પાર્વતીએ કહ્યું બપોર થઇ ગઈ છે ભોજનનો સમય છે તમે ફળ ને મીઠાઈ ખવડાવશો, ખાવાનું નથી થયું. એ સાંભળીને લક્ષ્મીજીએ જગન્નાથજી તરફ જોયું તેઓ નજરો ચૉરાવી હસવા લાગ્યા, એટલામાં નારદ મુનિ પણ આવી પહોંચ્યા પણ બધાની સામે આવતા ખચકાવા લાગ્યા ત્યારે જગન્નાથજીએ કહ્યું આ બધું કર્યું ધર્યું તમારું જ છે સામે આવો, હું એકલો બધો ક્રોધ કેમ સહન કરું ?
ત્યારે પાર્વતીજીએ ક્રોધ કરી કહ્યું , કે આપે મહાભોગ તમારા સુધી જ કેમ સીમિત રાખ્યો ? એ તો જગતના નાથ માટે કોઈ સારી વાત નથી. જગન્નાથ ભગવાન વિષ્ણુએ કહ્યું કે દેવી લક્ષ્મીજીના હાથનો બનાવેલો ભોગનો પ્રસાદ ખાવાથી બધા કર્મના સિદ્ધાંતથી વિમુખ થઇ શકતા હતા એવી રીતે પાપ પુણ્યનું સમતોલન બગડી જતું એટલે મેં તેને મારા સુધી સીમિત રાખ્યો હતો પણ હવે તમે કહો છો એટલે હવે હું આજથીજ સાર્વજનિક કરી નાખું છું હવેથી જગન્નાથ માટે જે પણ મહાભોગ તૈયાર થશે તે પહેલા આપને જ ચઢાવવામાં આવશે તેના પછી જ હું મારો ભોગ લગાવીશ.તમે તમારા પુત્રોને કેટલા નિર્મલ- વિમલ ભાવથી પ્રેમ કરો છો એટલે આજથી આપ પણ દેવી વિમલાના નામથી જગન્નાથ ધામમાં નિવાસ કરશો. તેને વિમલા શક્તિ પીઠના નામે જાણવામાં આવશે. મહાદેવ પણ પોતાના ભૈરવ સ્વરૂપ જગતના નામથી અહીં નિવાસ કરશે અને મારા જગન્નાથ નામને સાર્થક કરશે. અને એની સાથે જ જે પણ શ્રદ્ધાળુ ફક્ત શ્રદ્ધા અને ભક્તિ ભાવથી આપના અને મારા દર્શન કરીને એ જ ભાવથી પ્રસાદ લેશે તે પોતાના બંધનોથી મુક્ત થઇ જશે. પરંતુ પ્રસાદ લેતી વખતે જો તે સ્વાદ, ગંધ,કામના કે અન્ય સાંસારિક વિષયોમાં વિચારમગ્ન થશે તો તેમના માટે એ પ્રસાદ ફક્ત એક વ્યંજન પૂરતો જ રહેશે.એટલે કહેવાય છે કે પ્રસાદને પ્રભુના સાક્ષાત દર્શનની રીતે જોવા જોઈએ અને તેને લેતી વખતે ફક્ત ભક્તિ ભાવથી જ લેવો જોઈએ, સાંસારિક વાતો વચમાં ન હોવી જોઈએ .
આ ‘ કથા સંગ્રહ ‘ દ્વારા રચિત હિન્દી પબ્લિશ લેખનું ગુજરાતીમાં રૂપાંતર છે જે આપને માટે અહીં ‘મોગરાના ફૂલ‘બ્લોગમાં મૂક્યું છે જે આપને ગમ્યું હશે.
જય શ્રી કૃષ્ણ.
