ફોર્થ ઓફ જુલાઈની શુભેચ્છાઓ

ફોર્થ ઓફ જુલાઈ ની 

અમેરિકામાં વસતા પ્રિય વાચક મિત્રો તેમજ શુભેશ્ચકોને ફોર્થ ઓફ જુલાઈના સ્વાતંત્ર્યદિનની શુભેચ્છાઓ,
મોગરાના ફૂલ બ્લોગ વતી  મહેન્દ્ર ભટ્ટના જય શ્રી કૃષ્ણ.

કૃષ્ણ ભગત રસ ખાનની વાત

કૃષ્ણ ભગત રસ ખાનની વાત

કૃષ્ણ ભક્ત રસખાન નો જન્મ ૧૫૪૮ માં અમરોહા માં થયેલો માનવામાં આવે છે,કૃષ્ણ ભક્તિમાં આકર્ષિત થઇ તેઓ આખું જીવન વૃંદાવન માં રહ્યા અને કૃષ્ણ ભગવાનની જુદી જુદી લીલાઓથી પ્રભાવિત થઇ રસપ્રદ કાવ્યોની રચના કરી,પ્રભુના ગુણ ગાન ગાયા અને ૧૬૨૮માં પ્રભુના ગુણ ગાન ગાતા ગાતા તેઓ સ્વર્ગસ્થ થયા હતા, જન્મ અને મરણ અંગે ચોકસાઈ નથી પણ અકબરના શાસનકાળ દરમ્યાન તેઓ હતા એટલે અકબરના સમકાલીન છે.મૂળ નામ સૈયદ ઇબ્રાહિમ,પઠાણ સરદાર કુટુંબમાં તેમનું લાલન પાલન ,કેટલાક લોકોના મત પ્રમાણે  તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના હરદોઈ જિલ્લામાં પિહાનીમાં    જન્મ્યા હતા,તો કેટલાક મત એવા છે કે અફગાનિસ્તાનના કાબુલમાં તેમનો જન્મ થયો હતો,કુટુંબ પહેલેથીજ ધર્મ પ્રેમી અને સુખી હતું એટલે  કૃષ્ણ ભક્તિ તરફ તેમનું આકર્ષણ થયું.તેમણે ભાગવતનો ફારસી ભાષામાં અનુવાદ કર્યો હતો.કૃષ્ણ ભક્તિ તરફ ખેંચાણ અંગે પણ જુદી જુદી વાર્તાઓ છે,પણ ભક્તિમાં તેમણે ફક્ત પ્રેમનો મહિમા ગયો છે,અને તેમના પદોમાં જન્મ જન્માંતર વ્રજમાં કોઈ પણ રૂપમાં જન્મ મળે અને કૃષ્ણ ભક્તિ મળે તેવી માંગણી નો નિર્દેશ જોવા મળે છે.

એક વાત એવી છે કે એક વખત મક્કાની યાત્રાએ નીકળેલું તેમના ગ્રુપના ઉસ્તાદે એવું કહ્યું કે હવે રસ્તામાં વૃંદાવન આવવાનું છે ત્યાં યમુના નદીમાં કાળો નાગ રહે છે તે લોકોને ડંસ આપી મારી નાખે છે માટે આગળ પાછળ જોયા વગર મારી પાછળ પાછળ આવજે,ઉસ્તાદની વાતથી ડર જરૂર લાગ્યો પણ નવાઈ પણ થઇ એટલે જયારે વ્રજ નજીક આવતું ગયું તેમ તેમના શરીરમાં કોઈ પ્રકારનું આકર્ષણ વધવા માંડ્યું અને ઉસ્તાદની અવજ્ઞા કરી તેઓ આગળ પાછળ જોતા રહ્યા અને યમુના નદીના કિનારે થી મોરલીનો સુમુધુર અવાજ સંભળાવા લાગ્યો અને જોત જોતામાં રાધાજીના પાયલની નૂપુરનો ઝંકાર પણ આવવા લાગ્યો અને નવાઈ વચ્ચે રાધારાણી અને શ્રી કૃષ્ણની સુંદર યુગલ જોડીના દર્શન થયા અને  રસખાન પ્રભાવિત થઇ ભક્તિમય બન્યા પણ ત્યાં દર્શન આપી પ્રભુ અદ્રશ્ય થઇ ગયાં અને રસખાન પ્રભુને શોધતા બધાને પૂછવા લાગ્ય અને તેમના ગૃપથી અલગ થઇ ગયાં રૂપના પ્રભાવથી આકર્ષિત થઇ તેઓ બેભાન થઇ ગયાં ,ત્યાંજ પડી રહ્યા ગ્રુપને રસખાનની ગેરહાજરી ની ખબર પડી તો  તેઓ તેમને શોધવા પાછા આવ્યા જ્યાં તેમને પડેલા જોઈ કાલી નાગે ડંસ ના ભોગી સમજી  મૃત્યુ પામેલ માની હજ માટે ત્યાંથી આગળ વળી ગયાં અને પછી રસખાનને ભાન આવતા કોઈએ તેમને જે કૃષ્ણ રાધારાણી ને જોયા તેમનું વૃંદાવનના મંદિરમાં સ્થાન બતાવ્યું એટલે તે દોડીને મંદિર પહોંચ્યા જ્યા અંદર પ્રવેશતા પુજારીજીએ પહેરવેશ જુદો જોઈ રોક્યા અને  તેમણે વિનંતી કરી પણ જવા ન દીધા એટલે રડતા રડતા તેઓ મંદિરના પગથિયાં ઉપર બેસી પડ્યા ભૂખ્યા તરસ્યા રસખાનને પ્રેમે વશ થઇ જાતી પાતીના ભેદ વગર  ત્રીજા  દિવસે ભગવાને દર્શન આપ્યા અને ખાવાને પોતાના ભોગ માટે આવેલી ચાંદીની વાટકીના દૂધ અને ભાત આપ્યા અને પુજારીજીને દર્શનની ખાતરી થતા તેમણે પણ ક્ષમા માંગી અને ભક્તિમાં ભગવાન અને ભક્ત વચ્ચે ફક્ત અને ફક્ત પ્રેમનું સ્થાન છે તે સાબિત કર્યું.

બીજી વાત એવી છે કે રસખાન ને કામ પર જતા પહેલા  પાન ખાવાની આદત હતી,એટલે તે પાનના ગલ્લા ઉપર કામ પર જતા પહેલા પાન લેવા જતા.એક વખત પાનના ગલ્લાના માલિકે લડ્ડુ ગોપાલની સુંદર છબી  સાફ કર્યા પછી મૂકી,ખૂબ જ સુંદર ફોટો જોતા જ ગમી જાય તેવો હતો ત્યાં રસખાન પાન લેવા આવ્યા અને તેમની નજર આ સુંદર ફોટા ઉપર પડી,અને અજાયબ થઇ તેમણે પાનના ગલ્લાના માલિકને પૂછ્યું ,
"મહારાજ આ છબી કોની છે ને તે ક્યાં રહે છે ?."
માલિક ને થયું આ ખાન નું ચસ્કી ગયું છે તે ભગવાન ક્યાં રહે છે એમ પૂછે છે,તેને મજાક કરવાની ઈચ્છા થઇ.તેને કહ્યું
 "આ લડ્ડૂ ગોપાલ છે "  અને તરત ખાન બોલ્યા,
"અરે ભાઈ તેના પગમાં જૂતા પણ નથી ,કાંટા કાંકરા વાગી જાય તો,કોમળ નાજુક બાળક છે "અને પેલાએ કહ્યું
"તો તમે જ લઇ આવો ને "અને તેના કહેવું સાંભળી ખાન તો ઉપડ્યા અને તેના માટે નાની નાની સુંદર જુતી ખરીદી લાવ્યા.અને કહ્યું,
" હવે બતાવો ભાઈ તે ક્યાં રહે છે.હું તેને જુતી પહેરાવી દઉં.એટલે તેના નાજુક પગો સુરક્ષિત રહે."અને પાનવાળો હસ્યો અને બોલ્યો
 "તમે જાઓ, જાતેજ શોધી કાઢો મને તો સમય નથી, ઘણું કામ છે." ખાને વિનંતી કરી પણ ખાનના જુતી લાવવાના પાગલપણા માટે તેણે કોઈ જવાબ ના આપ્યો આખરે ખાને ત્યાંથી બીજા બધાને પૂછવાનું ચાલુ કર્યું બધા ખાનને હસતા રહ્યા. એક જણાએ ટીખળ કરતા કહ્યું તમે વ્રજમાં જાઓ એ ત્યાં રહે છે.અને ખાન તો તેના કહેવા ઉપર વિશ્વાસ રાખી બધું જ છોડી  વ્રજ તરફ ઉપડ્યા.વ્રજ માં મંદિરનું સ્થાન શોધી તેઓ સીધા અંદર જવા લાગ્યા ત્યાં પુજારીજીએ તેમને રોક્યા પણ ખાને કહ્યું,
" ભાઈ મને જવા દો હું લડ્ડુ ગોપાલને જુતી પહેરાવી તરત પાછો આવી જઈશ," પણ તેમનો જુદો પહેરવેશ જોઈ પૂજારીએ ધક્કા મારી બહાર કાઢી મૂક્યા ,ખાન ખૂબ જ આજીજી કરતા રહ્યા,પણ તેમની આજીજી ઉપર પૂજારી હસતા રહ્યા અને બોલ્યા
"આટલા વર્ષોથી સેવા કરીયે છીએ ,ને જુતી પહેરાવવા આવી પડ્યા."તિરસ્કારથી ખાન ખુબજ રડતા પગથિયાં બેસી રહ્યા,ખાધા પીધા વગર જુતી તરફ જોતા રડતા રહ્યા,બે દિવસ પસાર થઇ ગયા. પણ તે ત્યાંથી ન હઠ્યા ,લોકો પાગલ માની તેમની તરફ જોતા પણ નહિ પણ ત્રીજા દિવસની સવાર થઇ અને જ્યા તેમણે થાક અને ભૂખથી ઘેરી થયેલી તેમની આંખો ખોલી તો તેમના પગ પાસે લડું ગોપાલ ,શામળા સલોના બાળક બેઠેલો જોયો અને તેમના આનંદનો પાર ન રહ્યો,આજુબાજુ જોઈને ખાતરી કરી કોઈ હતું નહિ ફક્ત ફોટામાં જોયેલું સુંદર બાળક આબેહૂબ તેમની સામે હતું.રસખાન બોલ્યા,
"આ જુતી પહેરી લે,કાંટા વાગી જાય" અને ગોપાલે તેનો પગ ઉઠાવ્યો તો તળિયે કાંટા કાંકરાથી ઘાયલ થયેલા જોયા ,
ખાન બોલ્યા,"મેં નહોતું કહ્યું ખુલ્લા પગે કાંકરા વાગી જાય,મને કહ્યું હોત તો હું જૂતા આપી ન જાત "
અને ભગવાન બોલ્યા ,
"તમે જે સ્વરૂપમાં મને યાદ કર્યો તે સ્વરૂપમાં હું હાજર થયો છું,મારુ બચપણ ગોકુલમાં વીત્યું તો ત્યાંથી અહીં આવતા કાંકરા ,કાંટા વાગવાના જ હતા.એટલે જે છબીમાં તમે મને જોયો હું આપની સમક્ષ છું "અને ભગવાનના ભક્ત રસખાન  ગદ  ગદ  થઇ ગયા,આખો અશ્રુ થી ઉભરાઈ ગઈ.ભગવાનના દર્શનનો આ ભાવ તેમના એક પદમાં તેમણે રજુ કરેલો છે  જે નીચે મુજબ છે.

બતાઓ કહા મિલેગા શ્યામ.
ચરણપાદુકા લેકર સબસે પૂછ રહે રસ ખાન ..બતાઓ.....
વો નન્હાસા  બાલક હૈ,સાવલીસી સુરત હૈ,
બાલ ઘુઘરાલે હૈ ઉનકે,પહેનતા મોર મુકુટ હૈ,
નૈંન ઉસકે કજરાલે,હાથ નન્હેસે પ્યારે,
બાંધે પૈજનિયાં પગમેં, બડે દિલકશ હૈ નજારે,
ઘાયલ કર દેતી હૈ દિલકો ઉસકી એક મુસ્કાન ...બતાઓ.....
સમજમેં આયા જિસકા  પતા તું પુછ રહા હૈ,
વો હૈ બાંકે બિહારી જિસે તું ધૂંધ રહાં હૈ,.
કહી વો શ્યામ કહાતા,કહી વો કૃષ્ણ મુરારી,
કોઈ શામળિયા કહેતા,કોઈ ગોવર્ધન ધારી.
નામ હજારો હી  હૈ ઉસકે (૨)  કઈ જગહ મેં ધામ....બતાઓ....
મુઝે ન રોકો ભાઈ મેરી સમજો  મજબૂરી,
શ્યામસે મિલને ભી દો,બહુત હૈ કામ જરૂરી,
સીડીયોપે મંદિરકી ડાલ કર અપના ડેરા,
કભી તો ઘરકે બાહર શ્યામ આયેગા મેરા,
ઇંતેજાર કરતે કરતે હી,(૨)સુબહસે હો ગયી શામ ....બતાઓ....
 જાગ કર રાત બિતાઈ,ભોર હોનેકો આઈ,
તભી ઉસકે કાનોમેં કોઈ આહટ સી આઈ,
વો આગે પીછે દેખે ,વો દેખે ડાયે બાયે,
વો ચારોકૉર હી દેખે,નજર કોઈ ના આયે,
ઝૂકી નજર તો કદમોંમેં હૈ હી (૨),બૈઠા નન્હા શ્યામ...બતાઓ....
ખુશીસે ગદ ગદ હોકર ,ગોદમેં ઉસે  ઉઠાયા,
લગાકર કે  સીનેસે બહુત હી પ્યાર લૂંટાયા,
પાદુકા પહેનાનેકો  પાવ જૈસે હી ઉઠાયા,
નજારા ઐસા દેખા કલેજા મુહ કો આયા,
કાટે ચુભ ચુભ કરકે  ઘાયલ(૨) હુએ થે નન્હે શામ....બતાઓ...
ખબર દેદે  તો તુમ્હારે પાસમેં આતા,
ન પગમેં છાલે પડતે ,ન ચુભતા કોઈ  કાંટા,
છબી જૈસી તું મેરી બસાકે દિલમેં લાયા,
ઉસી હી રૂપમેં  તુમસે,યહાઁ મૈં મિલને આયા.
ગોકુલસે મૈં પૈદલ આયા,(૨) તેરે લિયે વ્રજધામ,ભાવકે ભૂખે હૈ ભગવાન...ભાવકે ...
શ્યામકી બાતે સુનકાર તભી વો બના દીવાના,
 કહા મુજકો ભી દેદો,અપને ચારનોમે ઠિકાનાં,
તું માલિક હૈ દુનિયાકા યે મૈને માંન લિયા હૈ,
લિખૂંગા પદ તેરે હી,આજ સે થામ લિયા હૈ,
શ્યામ પ્રેમરસ બરશા દોનો(૨),ખાન બને રસખાન...ભાવકે....
કાટો પે ચલકે કર રખતે,(૨) અપને ભગતકા માંન...ભાવકે....

વૈષ્ણવ મિત્રો,આ ભક્ત અને ભગવાનની મસ્તી છે,ઝાકી જૈસી ભક્તિ,બસ શ્યામ રંગમાં રંગાઈ જાઓ,શ્યામ તમારી ને મારી ઝોળી ભરવા સદા તત્પર છે.બસ રંગાવાનું કામ આપણું છે.

જય શ્રી કૃષ્ણ.

રજૂઆત -મહેન્દ્ર ભટ્ટ.

ગુજરાત એક્સપ્રેસ

ગુજરાત એક્સપ્રેસ

શ્યામ ની ટ્રેઈનની મુસાફરી આજે થોડી તેને ચિંતિત કરતી ગઈ,આમ તો રોજ તે મુસાફરી કરતો,જગ્યા મળતા તે પોતાની નવલકથા વાંચવા બેસી જતો,કેમકે બીજા બધા સાથે માથાકૂટમાં પડવું એના   કરતા નવલકથા વાંચી સમય પસાર કરવો તેને ઉચિત લાગતો તેમાં તેની ઘણી શક્તિનો બચાવ થઇ
જતો,જોકે નવલકથા વાંચવાનો તેને પહેલેથી જ ખુબ શોખ હતો,પબ્લિક પુસ્તકાલયમાંથી ચાર પાંચ સામટી તેના પ્રિય લેખકની નવકથાઓ લઇ આવતો પછી.રોજ વાંચતો,તેના ઘરથી શરૂ થતી તેની નોકરી સુધીની મુસાફરી એક કલાકની હતી,સવારમાં ચા નાસ્તાને ન્યાય આપી માં જે ટિફિન ભરી આપે તે બેગમાં મૂકી માને જયશ્રી કૃષ્ણ કહી નીકળી જતો,ભાડાના ઘરમાં તે તેની માં સાથે રહેતો હતો,.નોકરી નો ત્રણ વર્ષનો સમય થઇ ગયો હતો રોજની અવર જ્વરમાં તેના જેવા કેટલાય મિત્રો મળતા,કેટલાક તેના માટે ભાવ વ્યક્ત કરતા પણ એક્લવાયો, તેના સ્વભાવમાં તેના ખાસ મિત્રો કોઈ ન હતા.અને એટલે નવલકથાને તે પોતાનો ખાસ મિત્ર કે સાથી સમજતો.ગાડીમાં ઘણા કોઈ માહિતી પૂછતાં પણ તે તેનો યોગ્ય જવાબ આપી પાછો  પોતાના વાંચવામાં ખોવાઈ જતો.જાત જાતના પાત્રોની હેરા ફેરી થતી ઘણા બળજબરીથી વાતો કરવાનો પ્રયત્ન કરતા તો ટૂંકા જવાબ આપી તે ટાળવાનો પ્રયત્ન કરતો,તેમ છતાં પણ કોઈ પ્રયત્ન ચાલુ રાખે તો તે શાંત થઇ જતો અને આજુબાજુના મુસાફરોની નજરોની મદદથી તેનો બચાવ થઇ જતો,રોજનું થયું એટલે તે બહુ આકરામક વલણ ક્યારેય અપનાવતો ન હતો,તેનો ચહેરાનો ભાવ અને બીજાઓની નજરો તેને કોઈની પકડમાંથી છોડાવી લેતી.આવું ક્યારેક જ બનતું કેમકે લોકોને દરેકને  પોતાના કામથી કામ,અને શ્યામ પોતે કોઈ એવો આકર્ષક,કે પ્રખ્યાત  માણસ હતો નહિ,અને ટોળામાં કોને કોની પડી હોય,વારે ઘડી ચહેરો સજાવ્યા કરો તો પણ કઈ  પરિણામ ન આવે,જીવનની ઝડપ જ એટલી છે કે કોઈ તમારો ભાવ પણ ન પૂછે.તમે તમારી જાતે તેનું બહુમાન કરીને સંતોષ માનો તો ઠીક નહિ તો જીવન બગાડી નાખે

.પણ શ્યામની આજ થોડી આકરી થઇ ગઈ,આજે તેની બાજુની જગ્યા ખાલી પડી હતી ,તે ગમે તેમ બે સ્ટેશનો પસાર થયા પણ ન ભરાઈ,જોકે ગાડીમાં આજે ભીડ પણ ઓછી હતી.તેણે તે નોંધ લીધી હતી પણ તેને તેની કોઈ ખાસ અસર નહોતી તે તો તેની નવલકથમા મશગુલ હતો,પણ પછી એ જગ્યા ભરાઈ ગઈ,

ગાડીમાં લોકોનો મુખ્ય હેતુ,મુસાફરી કરી પોતાના એક સ્થાનથી પહોંચવાના સ્થાન સુધી સુરક્ષિત પહોંચવું,પરંતુ એ સિવાયના હેતુ વાળા પણ એમાં ભાગ લેતા હોય ,ખિસ્સા કાતરું,કોઈની બેગો ચોરવી,ગુંડા ગીર્દી,અને હેરાનગતિ કરવાવાળા પણ જોડાઈ જતા હોય,જો કે સાવચેતી અને મુસાફરોની સુરક્ષા માટે જુદી જુદી પોલિસ વગેરે ની સેવા અથવા સુવિધા પણ સરકાર તરફથી કરવામાં આવતી એટલે તેટ્લેથી મુસાફર સુરક્ષિત પણ છતાં તમે તમારી સાવચેતી  ન રાખી શકો તો હોશિયાર ખિસ્સા કાતરું કે ખરાબ માણસો અવશ્ય તેનો લાભ લે તે હકીકત ,તમારું ખિસ્સું હળવું થઇ જાય પછી તેના પર કામ કરતા હાથોની ઝડપમાં તમે જાણો તે પહેલા તમારું પાકીટ કે પૈસા ક્યાંય ગાયબ થઇ જાય,એટલે સદા સાવચેત રહેવાની જાહેરખબરો  તમારી આંખ સામે હોવા છતાં તમે ખુશીયો સાથે લઇ મુસાફરી ન કરી શકો,સામાન્ય માણસ સદા ચિંતિત હોય કેમકે તેનું નાનું નુકશાન પણ તેને ભારે પડે,

 શ્યામ હજુ એવી કોઈ પરેશાનીનો ભોગ બન્યો નહોતો,એનો અર્થ તે એટલો બધો સાવચેત પણ ન હતો પણ રોજની મુસાફરી હતી એટલે નજરો સામે આવતા ચહેરા વાંચતા તેને આવડતું હતું એટલે કદાચ તેનો બચાવ થતો હોય.ગમે તેમ તે હજુ સુરક્ષિત હતો.

ધીરે ધીરે તેની આજુબાજુ યુવકોની ભીડ જમા થઇ ગઈ,પણ શ્યામ તેના વિષયમાં એવો ખોવાયેલો હતો કે તેણે એ નોંધ ન લીધી,આવેલી વ્યક્તિ પોતાની બેગ સીટ નીચે મૂકી ખાલી સીટ પર બેસી ગઈ,પોતાની આજુબાજુ ઘુરાટી આંખોએ તેના પર બહુ અસર ન કરી,પોતાને માટે જાત જાતના વ્યંગ બાણો જાણે કોલહોલ બની ગયા,પણ જયારે સાડી છેડો સરખી કરવા ગઈ ત્યારે તેનો નાજુક હાથ શ્યામની બૂકને અથડાતા બુક નીચે પડી ગઈ,અને તેનાથી શ્યામના રસનો ભંગ થયો,શ્યામે પહેલા બૂકને નીચે નમી લીધી પછી બાજુની વ્યક્તિ તરફ જોયું.એક સુંદર યુવતી તેના તરફ સ્માઈલ આપતી પોતાની ભૂલની માફી માંગી રહી હતી,શ્યામ તાજ્જુબ થઇ ગયો પણ જાણે કઈ બન્યું જ ન હોય તેમ "ઇટ્સ ઓકે"જેવા ટૂંકા જવાબ સાથે પાછો વાંચવામાં ખોવાઈ ગયો,યુવતી નારાજ થઇ ગઈ તેની તેનો ચહેરો ચાડી ખાતો હતો,યુવતીના શૃંગાર તથા અત્તરની  મહેક યુવતીની સુંદરતા તેમજ તેના ખાનદાનની પ્રતીતિ કરાવતા હતા,પણ શ્યામનો વર્તાવ જોતા તે ફિક્કી પડી ગઈ હતી,આજુબાજુના લોકો પણ સતત નોંધ લઇ રહ્યા હતા,શ્યામ તરફ થોડી થોડી વારે તે યુવતી જોઈ લેતી હતી,પણ બાજુમાં પથરો પડ્યો હોય તેવી સ્થિતિથી યુવતીને  નવાઈ લાગતી હતી,લોકોનો ઘુરાટી નજરોથી યુવતી જાણે સહજ હતી,તેને તે બાબતમાં કોઈ નવાઈ ન હતી પણ શ્યામની હરકતથી તે પરેશાન થઇ તેને વારેગડી જોઈ લેતી હતી,હવે 'લોકો' તેના માટે કોઈ વિષય ન હતો પણ શ્યામ તેને માટે વિષય થઇ ગયો હતો,ક્યાં સુધી તે તેમાં ખોવાયેલી રહેશે તે કહેવું કઠિન હતું પણ લોકો માટે જાણે તમાશો બનતો જતો હતો,અને 'તમાશાને તેડું ન હોય' તેમ લોકોનો સંખ્યા વધતી જતી હતી.ડબ્બામાં અકરામણ વધતી જતી હતી,આ એક ગુજરાત એક્સપ્રેસ નો ડબ્બો હતો,ભીડ તો રોજની હતી પણ આજે જાણે અહીં  કોઈ કૌતુક જેવો ભાષ થતો હતો.બાજુમાં બેઠેલા જેમને કોઈ રસ નહોતો તે બધા ઊંઘતા કે બગાસા ખાતા નજરે પડતા હતા,પણ સતત યુવતી તરફ મંડાયેલી નજરોએ યુવતીને પોતાની ચુપકીદી તોડવા ફરજ પાડી અને શ્યામ તરફ જોઈ તે બોલી,
"તમે નારાજ તો નથી ને ?"અને શ્યામને પરાણે જવાબ આપવો પડ્યો,
"ના,ના,મારે  શા માટે નારાજ થવું પડે.?"પરાણે મળેલી તેની નજરોએ તેને સ્માઈલ કરવાની ફરજ પાડી તેની નજર પાછી પાડી પણ નામ વગરની સુંદર યુવતીના આક્રમણનો તેને સહેજ અનુભવ જરૂર થયો,યુવતી સ્માઈલ કરવામાં બિલકુલ કચાશ નહોતી કરતી એટલે હવે નવલકથાનો રસ ઓછો થાય તે સ્વભાવિક હતું.એવું પણ ન હતું કે શ્યામને કોઈ તરફ નફરત હતી પણ તે પોતાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ચાલતો હતો એટલે એકલવાયો હતો,બાજુમાં બેઠેલી યુવતી સહજતાથી વાતો કરતી હતી,તેના કારણની શ્યામને ખબર ન હતી પણ રોજના જીવનમાં એનામાં કોઈને રસ પડતો નહોતો તેની તેને ખબર હતી.અને એટલેજ તે આ યુવતી સાથે નિર્દોષ ભાવે પ્રેરાયો હતો.ચર્ચા વધીને યુવતી બોલી,
"હું શ્વેતા"નામ પડ્યું અને શ્યામે પોતાનું નામ કહી શ્વેતા સાથે હાથ મિલાવ્યો.હાથ મિલાવવામાં બંનેમાંથી કોઈને ક્ષોભ ન થયો.વાતો વધતી ગઈ,શ્યામની  નવલકથા બંધ હાલતમાં ફરી સક્રિય થવા તત્પર હતી પણ શ્યામ બીઝી થઇ ગયો.

શ્યામ જેની સાથે વાત કરી રહ્યો હતો તે ફક્ત તેની શરૂઆત હતી,એકલવાયો જેનો સ્વભાવ તે શ્યામ એક યુવતી સાથે જોડાઈ ગયો હવે તે તેમાં સરળતાથી  પાર ઉતરશે કે પછી કંટાળી જઈ વાત ટૂંકી કરવાનો પ્રયત્ન કરશે તે એક સવાલ હતો,પણ તેનો ચહેરાનો ભાષ કોઈ પણ જાતના દબાણ વગરનો દેખાતો  હતો
તેના હાથમાં રહેલી બુક યુવતી સાથેની વાતના અટક પોઇન્ટ ઉપર ખુલવાની અણી પર અટકી જતી કેમકે કદાચ યુવતી તેના વાચક સ્વભાવને જાણી ગઈ હતી એટલે અથવા તો  તેંનો સમય પસાર કરવા તે શ્યામ સાથે વાતો કરી રહી હતી,તે યુવતી હોશિયાર જરૂર હતી,અને ગમે તેમ પણ શ્યામને કદાચ તેની સાથે વાત કરવામાં કોઈ તકલીફ થતી ન હતી,તે કદાચ એક યુવકનો સ્વભાવ હતો પણ તે સાહજિક રીતે જ જવાબ આપતો હતો,સવાલ અને જવાબો વચ્ચે ફક્ત સામાન્ય સબંધો સિવાય કોઈ ખાસ હતું નહિ.

પણ ગાડીની મ્યુઝિકલ ગતિ વચ્ચે સતત સવાલ જવાબ થતા રહ્યા,એકબીજાની સ્થિતિ તથા કુટુંબ અને નોકરી સુધીના વિષયો પછી ટેલિફોન ના નંબર ની પણ આપ લે થઇ,નવલકથા શ્યામના હાથમાંથી બાજુની  ગેપમાં સરકી નિરાશા અનુભવતી શ્યામનો સાથ ગુમાવતી નજરે પડી,શ્વેતા શ્યામ  ઉપર પકડ જમાવતી ગઈ,અને કદાચ  સામાન્ય સબંધો કોઈ ખાસ શબ્દ તરફ પ્રયાણ કરતા નજરે પડ્યા,

વાત એકદમ અટકી કેમકે યુવતીનું ઉતરવાનું સ્થાન આવી ગયું પણ કોઈ ખાસ સબંધો ફોન ઉપર વધારે ખાસ થશે કે કેમ તે પ્રશ્ન સાથે યુવતીએ  બેગ લઇ શ્યામને આવજો કહી દરવાજા તરફ પ્રસ્થાન કર્યું જોકે ભીડમાં રસ્તો રોકાતા શ્યામે ઉભા થઇ ભીડથી તેને મદદ કરી .સબંધોનો વિકાસ શ્યામના મન ઉપર જરૂરથી અસર કરતો ગયો તેણે શ્વેતા સુરક્ષિત લાગતાં ફરી પોતાની સીટ ઉપર સ્થાન લીધું,સ્થાન છોડતા પહેલા તેના ટિફિન અને નવલકથા એ તેની જગ્યા સાચવી રાખી હતી નહિ તો સીટ જતા વાર નહિ,ગાડી ઉભી રહી,પાંચેક મિનિટ તો જરૂર ઉભી રહેશે.
શ્યામને ક્યારેય ન થયેલું દબાણ આજે શ્વેતાની વાત પછી ખુબ જ વધી ગયું ,સદા આઝાદ તેનું વર્તવ્ય આજે બદલાઈ ગયું. પણ જેમ તેમ કાબુ કરતો તે પોતાની સીટ પર બેઠો, તેનો સબંધ હજુ એટલો ખાસ નહોતો કે શ્વેતા ફરી બહારથી તેની બારી ઉપર આવી છેલ્લું સ્માઈલ આપી તેની પસંદગી ઉપર કોઈ ખાસ મહોર મારે,પણ શ્વેતા તેની સાથે ફોન ઉપર કોઈ એક સારા મિત્ર તરીકે ભવિષ્યમાં વાત કરે તે જરૂર ઈચ્છતો હતો.,નવલકથાને હાથમાં લીધી પણ પાના ન ખુલ્યા,આંખો બંધ કરી,તેણે કોઈ આરામનો પ્રયત્ન કર્યો બેસી રહ્યો ,
થોડીવાર થઇ તેને થયું કે તે ઉભો થઇ બહારની બાજુ નજર કરે જ્યાં શ્વેતા ફરી નજરે પડે,પણ તે બેસી રહ્યો અને તેની નવાઈ વચ્ચે તેને ખુલ્લી બારીના સળિયા વચ્ચેથી કોઈ નાજુક હાથનો સ્પર્શ થયો જે તે પહેલી વખત અનુભવતા આંખો ખોલી તો બારી બહાર શ્વેતા હતી,તેના ચહેરા પર ખુશીઓનું  ભરપૂર સ્માઈલ હતું,અને શ્યામે  પણ ભરપૂર રીતે તેનું સ્વાગત કર્યું,
પણ શ્વેતા એકલી ન હતી તેની સાથે એક યુવક હતો,અને તેનો ચહેરો પણ સ્માઈલથી ભરપૂર હતો શ્યામની ખુશી તેને જોતા ક્યાંક ખોવાઈ ગઈ,વધતા સબંધો તેના મન પર ક્યાંક અટકી પડ્યા અને ખુશીયોના સબંધો જ્યાં અટકે ત્યાં નાખુશી સ્થાન લે તે સ્વભાવિક હતું,ગંભીરતા તેનું સ્થાન લે તે પહેલા શ્યામ સજાગ થયો કેમકે તેને ખબર હતી શ્વેતા હોશિયાર હતી અને તેનો ચહેરો ચાડી ખાશે તો ખાસ સબંધો તો પછી પણ શ્વેતા એક મિત્રનું સ્થાન પણ નહિ બનાવી શકે,તેની સજાગતા કામ આવી શ્વેતા હસતી રહી,શ્યામને ખબર ન પડી એકલી ગયેલી શ્વેતા,તેની વાતોમાં તો સદા એકલી નજરે પડી હતી પછી આ યુવક કોણ અને તે પણ ખુબ ખુશ,નહિ તો યુવતીની બાબતમાં યુવકોમાં મારામારી થઇ જાય.ખુબ ખુશ તેનો અર્થ ખુબ ખાસ એટલે જ્યાં સુધી તેની ઓરખ ન પડે ત્યાં સુધી જે સ્થિતિમાં હોય તે કાયમ રાખવી એટલે તે પણ ખુશ હોવાનો દેખાવ કરતો રહ્યો.તેને
લાગ્યું કોઈ શ્વેતા ને પોતાની પાસેથી ઝૂંટવી રહ્યું હતું તે પોતે એકલો હતો ત્યારે ખુબ ખુશ હતો,
પણ વાતનો અંત આવ્યો શ્વેતા બોલી
"આ મારા મોટાભાઈ છે મને લેવા આવ્યા છે."અને શ્યામના કરમાતા ચહેરાએ ઝડપથી છીનવાતી શ્વેતાને ખુશીના બમણા વેગે ઝડપી લીધી,તેણે તરત બારીમાંથી હાથ કાઢી તેના ભાઈ સાથે મિલાવ્યો,નામની આપલે પછી તેના ભાઈએ તથા શ્વેતાએ શ્યામને  તેની માતા સાથે તેમના સ્થાને આવવાનું નિમંત્રણ આપી દીધું.આવજો કહી ખુશી સાથે શ્વેતાની વિદાઈ થઇ પણ પછી  ગુજરાત એક્સપ્રેસની આ મુલાકાત ફળીભૂત થઇ,શ્યામ એક નસીબદાર યુવક હતો જેના ઉપર શ્વેતા જેવી એક સુંદર યુવતીની પસંદગી ઉતરી. એક સારા પતિ પત્નીના સંબંધોનું નિર્માણ થયું   તે બંને માટે ખુબ ખુશીની વાત હતી.

-મહેન્દ્ર ભટ્ટ.

ઈન મસ્તોકી વસ્તીમેં(હિન્દી ભજન)

ઈન મસ્તોકી વસ્તીમેં

(હિન્દી ભજન)

ઈન મસ્તોકી વસ્તીમેં આતે હૈ સબ કોઈ,
રોતી હૈ સારી દુનિયા,ગાતા હૈ કોઈ કોઈ.
સામાન ઔર સન્માન તો જહાન ચાહતા હૈ(૨)
ફટકાર ,માર પ્યારસે ખાતા હૈ કોઈ કોઈ...રોતી હૈ...ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં... ...
રંગરોલિયોકી ગલિયોંમે સબ લોગ ભટકતે હૈ,...(૨)
પર પ્રેમકિ ગલિમે આતા હૈ કોઈ કોઈ....રોતી હૈ.........ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં...
નિંદા સ્તુતીકો લોગ,રોજ ચિત્તપે બિથાતે હૈ,
ગુરુજનકે બચન મન પર દિખાતા હૈ કોઈ કોઈ....રોતી હૈ..ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં....
.નિજ તનકી મૈલ  મલ મલ સબ લોગ  ચુરાતે હૈ,(૨)
પર મનકી મૈલ મનસે ચુરાતા હૈ કોઈ કોઈ...રોતી હૈ....ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં...
જન્મે વો મરનેવાલા સબ લોગ બતાતે હૈ,(૨)
પર અજર અમર હોતે, બતાતા કોઈ કોઈ..રોતી હૈ....ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં...
 ધન માલ દાતા,જગમેં પડે ઘનેરે..,(૨)
પર જ્ઞાન અભય દાનકા ગાતા હૈ કોઈ કોઈ...રોતી.હૈ..ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં...
ધન પાકે ધની દુનિયા સબ લોગ કહાંતે હૈ,(૨)
પર શહેનશાહ બિચ્ચું કહાતા હૈ કોઈ કોઈ....રોતી હૈ .ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં...
ઈન  મસ્તોકી બસ્તીમેં આતા હૈ કોઈ કોઈ....
રોતી હૈ સારી દુનિયા,ગાતા હૈ કોઈ કોઈ....ઈન મસ્તોકી બસ્તીમેં...

જય શ્રી કૃષ્ણ.

કૃષ્ણ કહનેસે.....(હિન્દી ભજન)

કૃષ્ણ કહનેસે.....(હિન્દી ભજન)

કૃષ્ણ કહનેસે તર જાયેગા,(૨)
પાર અબસે ઉત્તર જાયેગા,
બડી મુશ્કિલસે નર તન મિલા(૨)
ક્યાં પતા ફિર  કિધર જાયેગા..કૃષ્ણ કહનેસે.....
હોગી ઘર ઘરો મેં ચર્ચા તેરી,(૨)
સબ કહેંગે કહાની તેરી,
જિસ ગલીસે ગુજર જાયેગા ..કૃષ્ણ કહનેસે....
કામ ઐસા જો કર જાયેગા ..
નામ માલા જપ જાયેગા ..કૃષ્ણ કહનેસે....
ઉસકે આગે તું ઝોલી ફૈલા(૨)
દાતા ઝોલીકો ભર જાયેગા...કૃષ્ણ કહનેસે......

જય શ્રી કૃષ્ણ.

ભીષ્મ પ્રતિજ્ઞા

ભીષ્મ પ્રતિજ્ઞા

કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં આઠમાં દિવસના અંતે દુર્યોધન છાવણીમાં કોઈ ચોક્કસ નિર્ણય સાથે ભીષ્મ દાદા પાસે ધસી આવ્યો અને બોલ્યો ,

“ દાદા તમારાથી સેનાપતિપદ ન સંભારાતું હોય તો કહો  હું કર્ણને તેની જવાબદારી સોંપી દઉં,આજે આઠ આઠ દિવસ સુધી એક પણ પાંડવ મરાયો નથી “ અને માન સન્માન વગરના આવા કથનથી દાદાને ખૂબ જ ખોટું લાગ્યું જો કે દાદા પોતાની જવાબદારી ખૂબ જ સારી રીતે સંભાળી રહ્યા હતા
રોજના દસ હજારથી વધુ દુશ્મન સૈનિકોને તેઓ મારતા હતા પણ દુર્યોધનના કઠણ કહેણથી તેઓ ધ્રુજી ગયા અને પ્રતિજ્ઞા કરી ભાથામાંથી પાંચ બાણ કાઢી બોલ્યા ,
“વત્સ તું મારા પર શંકા કરે છે પણ હું ભીષ્મ, આ પાંચ બાણો સાથે પ્રતિજ્ઞા કરું છું કે કાલનું યુદ્ધ કાળમુ હશે કેમકે જેમાં હું પાંચે પાંડવોને મારી નાખીશ ,જા, વત્સ હવે તું નિશ્ચિન્ત થઇ જા,” અને ભીષ્મ દાદાની પ્રતિજ્ઞાથી ખુબ ખુશ થઇ દુર્યોધને દાદાને નમન કરી ત્યાંથી પોતાના સ્થાનમાં જઈ દાદાએ કરેલી પ્રતિજ્ઞાના સમાચાર વહેતા કર્યા પછી તો તેની છાવણી મોટા અવસરમાં બદલાઈ ગઈ,યુદ્ધની ચિંતા છોડી જલસામાં નાચ ગાન થવા મંડ્યા કેમકે ભીષ્મ પિતામહની પ્રતિજ્ઞાથી કૌરવો અને પાંડવો સહુને ખબર હતી  કે તે અવશ્ય પુરી થયા વગર રહે નહિ એટલે કૌરવ કુળમાં સહુ આનંદની મિજબાની માણી રહ્યા હતા પરંતુ પાંડવો પણ એટલાજ નિશ્ચિન્ત હતા, એટલે શ્રીકૃષ્ણને ચિંતા થઇ અને સીધા અર્જુન પાસે જઈ તેને સાવચેત કર્યો યુદ્ધના સમયમાં સાવચેત રહેવું જરૂરી હતું કહ્યું ,
"પાર્થ તને ખબર તો છેને કે દાદાએ શું પ્રતિજ્ઞા લીધી,હવે આરામનો સમય નથી "પણ અર્જુને સામે પ્રત્યુત્તર આપ્યો,
"પ્રભુ,આરામ કરવા દો ને જ્યા આપ છો ત્યાં અમે ચિંતા શાને કરીયે "ભગવાને કહ્યું 
"સારી વાત છે,મારે દ્રૌપદી પાસે જવું પડશે," અને શ્રી કૃષ્ણ દ્રૌપદી પાસે જઈ કહ્યું 
"બહેના, હવે ચિતા સજાવવાની તૈયારી કરી લો કેમકે,દાદાની પ્રતિજ્ઞાથી તમારા પતિઓને કોઈ અસર થઇ નથી " તો દ્રૌપદી બોલી
"હું તો આજે તૈયાર છું પ્રભુ,ચિતાની પરિક્રમા કરવા જેથી આપની હાજરીમાં મારા આત્માનું કલ્યાણ થાય"પણ શ્રી કૃષ્ણે કહ્યું
 પરિક્રમા કરતા પહેલા,મહા પરિક્રમા કરવી પડશે માટે શૃંગાર સજી   તૈયાર થઇ  જા "દ્રૌપદીની પ્રતિજ્ઞા હતી કે જ્યા સુધી દુશાશનના  લોહીથી પોતાની સાડી ન રંગે ત્યાં સુધી એકજ વસ્ત્ર પહેરવું પણ શ્રી કૃષ્ણની  કોઈ પણ વાતને ન ટાળતી દ્રૌપદીએ તે પ્રમાણે કર્યું અને રાત્રિની મધ્યમાં તેઓ કૌરવોની છાવણીમાં ભીષ્મ પિતામહના આવાસમાં પ્રવેશી ગયા શ્રી કૃષ્ણે નોંધ લીધી દ્રૌપદીની પાવડી અવાજ કરતી હતી,અને કોઈ અડચણ ન આવે માટે તેની પાવડી કઢાવી તેને પીતામ્બરમાં છેડામાં લપેટી પોતાની બગલમાં દબાવી દીધી,ભગવાનની લીલામાં કોઈ એ તેમને ન રોક્યા શ્રી કૃષ્ણની સૂચના અનુસાર દ્રૌપદીએ ઘુમ્મ્ટ તાણ્યો હતો જેથી તેની દાદાને ખબર ન પડે અને કહ્યું હતું કે કઈ પણ બોલવાનું નથી જ્યા સુધી દાદા આશીર્વાદ ન આપે સૂચના અનુસાર દ્રૌપદીએ જઈ દાદાને દંડવત કર્યા  એટલે દાદાએ સૌભાગ્યવતી ભવ ના આશીર્વાદ આપ્યા ને કહ્યું,
"બેટા,દુર્યોધનને મેં વચન આપ્યું છતાં તને મોકલી !"અને દ્રૌપદીએ ઘૂંઘટ ખોલી કહ્યું 
"દાદા હવે તો આશીર્વાદનું પાલન કરવું રહ્યું, "દાદાને દ્રૌપદીની પ્રતિજ્ઞાની ખબર હતી એટલે,ભૂલથી  દુર્યોધનની પત્ની  સમજી  આશીર્વાદ આપી દીધા પણ બોલ્યા, 
"બેટા,આવી સૂઝ પાંડવોની તો હોય ન શકે,હું જાણી શકું કે તારી સાથે કોણ આવ્યું છે.?"
અને દાદાએ છાવણી બહાર આવી જોયું અને બોલ્યા,
"પ્રભુ હવે મારી પાસે શું કરાવવા માંગો છો "પણ દાદાને નમન કરી જવાબ વગરના સ્માઈલ સાથે શ્રી કૃષ્ણ દ્રૌપદીને સાથે લઇ ત્યાંથી વિદાઈ થઇ ગયા. દ્રૌપદીને નિશ્ચિત કરી શ્રી કૃષ્ણ અર્જુન પાસે પહોંચ્યા,અને તે જોઈ અર્જુને પ્રણામ કર્યા,અને શ્રી કૃષ્ણે કહ્યું,
"પાર્થ,અત્યારે દુર્યોધનની છવાણીમાં નાચ ગાનની મહેફિલ ચાલી રહી છે,એટલે તું પણ એક સારો નર્તક હોવાથી આપણે તેમાં ભાગ લેવાનો છે,"
"પણ પ્રભુ,છુપાવેશમાં પણ તે આપણને ઓરખી નહિ જાય!"અર્જુનને ખબર હતી કે જ્યા શ્રી પ્રભુ તેની સાથે છે પછી જે પ્રભુ ધારે તે જ થવાનું છે.પણ તે માનવ હતો અને તેથી ભાન ભૂલી સામાન્ય સવાલને પણ તે ચિંતા કરતો હતો. તરત પ્રભુએ કહ્યું,
"પાર્થ તેનામાં અત્યારે પાંડવોના મરણનું ભૂત સવાર છે.તેના નશામાં તેને કઈ ખબર નહિ પડે,આપણે તેની ખુશીમાં ઉમેરો કરવા જવાનું છે,અને એવું નૃત્ય કરવાનું છે કે દુર્યોધન તેના મોઢેથી 'વાહ વાહ 'કહે અને તેના બદલામાં તારે તેનો રત્ન જડિત મુકુટ માંગી લેવાનો છે."શ્રી કૃષ્ણની દરેક વાતોનું બારીકાઈથી યાદ કરી અર્જુન પોતાના ગુરુ શ્રી કૃષ્ણ સાથે અર્જુન દુર્યોધનની મહેફિલમાં પહોંચ્યા પછી પોતાની વાત 
કહેતા બોલ્યો ,
"પાંડવોના મૃત્યુથી હું અને મારા ગુરુજી ખૂબ જ ખુશ છીએ,પછી તો રાજ્યમાં ખુશીઓનો પાર નહિ રહે"અને તેના ગુણગાન સાથે દુર્યોધનને કોઈ શંકા ન પડી અને નૃત્યમાં ભાગ લઇ દુર્યોધનનો રત્ન જડિત મુગુટ ભેટ લઇ ગુરુ શિષ્ય દુર્યોધનને પ્રણામ કરી નીકળી ગયા,પણ મહેફિલ ચાલતી રહી.છાવણીમાંથી બહાર નીકળી અર્જુને પૂછ્યું,
"હવે પ્રભુ શું આજ્ઞા" અને જવાબમાં પ્રભુએ કહ્યું ,
"હવે દુર્યોધનના વેશમાં પિતામહની સામે ઉપસ્થિત થવાનું છે અને તે પણ વિના વિલંબે" અર્જુન વેશભૂષા અને નૃત્યનો કલાકાર હતો આબેહૂબ દુર્યોધન જેવો પોશાક પહેરી તે શ્રી કૃષ્ણ સાથે દાદાના આવાસમાં પહોંચ્યો,છાવણીમાં અંધારું હતું તેનો લાભ લઇ તે દાદા પાસે ઉપસ્થિત થયો અને આછા પ્રકાશમાં નતમસ્તકે પોતાની સામે યુવકને ઓરખવામાં વાર ન લાગી અને બોલ્યા ,
"દુર્યોધન,તને મારા પર વિશ્વાસ નથી ,તો લે આ પાંચ બાણ કાલે તું જ ચલાવજે,આ બાણ કોઈ ખાલી નહિ જાય તેનું તને વચન આપું છું "અને બાણો લઇ યુવક ત્યાંથી કઈ પણ બોલ્યા વગર નમન કરી નીકળી ગયો થાકેલા ભીષ્મ પિતામહ પછી નિદ્રાધીન થયા.કદાચ શ્રી કૃષ્ણની લીલા અસરે દાદાને કોઈ શંકા પણ ન થઇ, યુવકને  કઈ પણ પ્રશ્ન વગર બાણો આપી દીધા.
બીજા દિવસે યુદ્ધના પ્રારંભનો શંખ ફુંકાયો પણ પાંડવો પર બાણ ન ચાલ્યા  યુદ્ધના અંતનું બ્યુગલ ફુંકાવાનો સંકેત થતા ભીષ્મ પિતામહે દુર્યોધનને પૂછ્યું ,
"વત્સ,તું બાણો કેમ ચલાવતો નથી,તો જવાબમાં તે બોલ્યો ,
"દાદા બાણો તો તમારી પાસે છે,રાહ કોની જુઓ છો,હવે યુદ્ધ નો સમય બહુ નથી."
અને  ભીષ્મ પિતામહે કહ્યું  ,
"ગઈકાલે તું રાત્રે મુકુટ પહેરીને આવ્યો ત્યારે મેં પાંચ બાણ તને આપ્યા હતા," અને દુર્યોધનને ગઈકાલે પોતાનો મુકુટ પેલા નર્તકને આપ્યો હતો તેનો ખ્યાલ આવ્યો તે બોલ્યો,
"દાદા,કપટ થયું છે,પાંચ બાણ હું નહિ પણ નર્તક લઇ ગયો જેને મેં મારો મુકુટ  ભેટમાં આપ્યો હતો."અને દાદાને ખ્યાલ આવ્યો જ્યા શ્રી કૃષ્ણ હોય ત્યાં પાંડવોને કોણ મારી શકે મારી પ્રતિજ્ઞાનો ભંગ થયો પણ હે પ્રભુ હું યુદ્ધમાં તમારી પ્રતિજ્ઞા (અસ્ત્ર શસ્ત્ર ન લેવાની)નો ભંગ ન કરું તો ભીષ્મ નહિ અને બીજા દિવસના યુદ્ધમાં ભીષ્મ પિતામહે અર્જુન ઉપર એટલા  બાણો ચલાવ્યા કે અર્જુન નાસીપાસ થઇ ગયો અને શ્રી કૃષ્ણે જોયું જો હવે હું કઈ ન કરું પાંડવોનો સંહાર કરતા ભીષ્મ વાર નહિ લગાડે એટલે પાસે શસ્ત્ર ન હતું પણ શ્રી કૃષ્ણ રથમાંથી ઊતરીને ભીષ્મ પિતામહને મારવા દોડ્યા અને રથનું એક પૈડું હાથમાં લીધું પણ ત્યાં તો ભીષ્મ પિતામહ  બાણ ધનુષ્ય મૂકી ભગવાનને પગે લગતા સામે આવ્યા,કહ્યું
"પ્રભુ બસ મારી પ્રતિજ્ઞા પુરી થઇ,તમે શસ્ત્ર લઇ લીધું, હવે મને મારી દેશો તો મારો ઉદ્ધાર થઇ જશે." અને આમ ભક્તની પ્રતિજ્ઞા રાખવા ભગવાને પોતાની પ્રતિજ્ઞા તોડી ભક્તિનો  મહિમા વધાર્યો. 

જય શ્રી કૃષ્ણ.
(કથામૃતના આધારે)

રજૂઆત -મહેન્દ્ર ભટ્ટ.

ચંદા

                                                  ચંદા

કોલેજના  નિજી જીવનમાં પ્રામાણિકતા પામેલા સુધીરનું નામ યુવક યુવતીઓમાં જાણીતું હતું પોતાના કામથી કામ,તેનો સ્વભાવ હતો,ઘણા યુવકો તેની નજીક સબંધ વધારવાનો પ્રયત્ન કરતા પણ સુધીર તેમાં કોઈ રસ લેતો નહિ એક્વખત  એક પિકનિકનું કોલેજ તરફથી આયોજન થયું ઘણા તેમાં જોડાયા.પીકનીક કોઈ પહાડી વિસ્તારમાં નક્કી થઇ હતી,ચંબલની ખીણ ત્યાંથી ખુબ નજીક હતી,ઘણા વખત પહેલા આ વિસ્તારમાં યોજેલી પીકનીક ખુબ સફળ થતા ફરીથી યોજવામાં આવી હતી,પહાડી પ્રદેશ હોવાથી પચીસેક જેટલા યુવક યુવતીઓ જોડાયા હતા.
પિકનિક પોઇન્ટ ઉપર પહોંચ્યા પછી સમજદાર યુવક યુવતીઓ જુદાજુદા ગ્રુપમાં પહાડના ચઢાણની મઝા લેવા નીકળી પડ્યા વિસ્તારમાં કોઈ ઝોખમ હતું નહિ વેરાન વસ્તીમાં ક્યારેક જંગલી પ્રાણીઓ નજરે પડતા,સુરજ ડૂબે તે પહેલા કેમ્પમાં પાછા આવી જવાની શરત હતી,સુધીર પણ ઈચ્છા ન હતી છતાં કેટલાક મિત્રોના આગ્રહે એક ગ્રુપમાં જોડાઇ ગયો,બે ત્રણ કલાકના સમય પછી તેનું ગ્રુપ કોઈ ભૂલથી તેનાથી છૂટું પડી ગયું પછી તેઓ ભેગા ન થઇ શકયા,એકલો સુધીર ગભરાઈ ગયો અજાણ્યા રસ્તે તે એવો ખોવાઈ ગયો કે કેમ્પ થી વિરુદ્ધ ઘભરાટમાં ને ઘભરાટમાં ખુબ દૂર થઇ ગયો,બૂમો પાડી પણ કોઈ જવાબ ન મળ્યો તે પોતે બરાબર હતો પણ તેને તેના ગ્રુપની ચિંતા થઇ થોડા સમય પછી તે ઝાડી બહાર એક રોડ ઉપર આવી ગયો,રોડ જોયો એટલે તેને હવે કોઈ મદદની આશા જન્મી તેના ખભે એક બગલ થેલો હતો જેમાં તેની થોડીક જરૂરી વસ્તુઓ હતી,તે જ્યાં ઉભો હતો ત્યાંથી રસ્તો બંને બાજુ નીચેની બાજુ જતો હતો ,તેને લાગ્યું કે તે જમણી બાજુથી આવ્યો હતો એટલે તેણે જમણી બાજુ જવાનું નક્કી કર્યું એટલે સુરજ ડુબતાં પહેલા કેમ્પ શોધી શકે ,તે ચાલવા મંડ્યો. નિર્જન રસ્તા ઉપર કેટલાક પક્ષીઓની ચહેક સિવાય બીજા કોઈ અવાજ નહોતા એકાદ કલાક ચાલ્યા છતાં કોઈ વસ્તી નજરે ન પડી,રસ્તો હતો એટલે તેને આશા હતી કોઈક તો મળશે ,થોડુંક ચાલ્યા પછી એક નમેલી ધર્મશાળા ના નિશાનવાળી સાઈન દેખાઈ તે ગુંચવાયો ,શું કરવું ,કેમકે નિશાન જે રસ્તો બતાવતું હતું તે પાછો ઝાડીમાં લઇ જતો હતો. હજુ સમય હતો એટલે તેણે હિમ્મત કરી, તે રસ્તા ઉપર ચાલવા મંડ્યો થોડા સમય પછી તે એક નાના ઓપનિંગમાં બે ચાર રૂમોવાળી ધર્મશાળામાં આવી ગયો જૂનું મકાન હતું, તેને કેમ્પ તો ન મળ્યો પણ વેરાનીમાં રોકાવા સહારાની આશા જન્મી હવે તે થોડો શાંત થયો,પણ વેરાન રસ્તા ઉપર ધર્મશાળા!, કૈક અજુગતું હતું પણ તેને માટે તો સહારો હતો એટલે ભગવાનનો પાડ માની  તેણે બારણાની સાંકળ ખખડાવી,
થોડીવાર થઇ પણ કોઈ ન આવ્યું ,તેણે ફરીથી સાંકળ ખખડાવતા પહેલા બીજા રૂમો તરફ જોઈ લીધું તે કઈ ખોટી જગ્યાએ તો ખખડાવતો નથી ને!,પણ પહેલો રૂમ હતો ઓફિસની કોઈ સાઈન ન હતી,એટલે તેણે બીજી વખત સાકળ ખખડાવી,હજુ તો પ્રકાશ  હતો,તેને થયું કોઈ આવતું કેમ નથી, બારણું અંદરથી બંધ હતું એટલે જરૂર કોઈ અંદર હતું ,આ વિચારે તેણે ફરીથી બીજા રૂમો તરફ જોયું બધા ઉપર તાળા મારેલા હતા,એનો અર્થ કોઈ મુસાફર અહીં નહોતા,જો રૂમ ન ખુલે તો શું સમજવું !  બાજુ ઉપર બારી પડતી હતી પણ તેમાંથી અંદર ઝાંખવાનું તેને  યોગ્ય ન લાગ્યું,થોડીવાર રાહ જોવામાં તેની ભલાઈ સમજી.
હવે તેની આશાઓ ફરીથી ચિંતામાં બદલાતી તેના ચહેરા ઉપર સાફ દેખાવા લાગી,તે હોશિયાર હતો પણ પોતાની જાતને ખુબ કમનસીબ સમજતો હતો,દુનિયાની ખોટી વસ્તુઓ બધી જ તેના ઉપર હુમલો કરતી હતી એવું તેણે અનુભવ્યું હતું,તેને કોઈના ઉપર ભરોષો નહોતો,ગમે તે વ્યક્તિ તેની સામે જુએ તો સાચો હતો છતાં કોઈની સામે જોઈ નહોતો શકતો,એટલે સામેવાળાઓ તેને સહેલાઈથી પજવી લેતા,તે ખસી જતો,આવું તો કોલેજમાં ઘણી વખત બન્યું હતું,એટલે તે એકલો રહેવા ટેવાઈ ગયો હતો,એક વખત એક પ્રોફેસરને દયા આવતા તેણે  તેને ખાનગીમાં બોલાવી પોઝિટિવ બનવા તેમજ હિંમતથી સામનો કરવા સલાહ આપી  હતી, પણ ગમે તેમ તે અત્યાર સુધી તો એવું મનોબળ કેળવી નહોતો શક્યો,બસ, સહન કરી લેતો,ઘણા તેની સાથે સારો સબંધ બાંધવા તૈયાર હતા,પણ તેને કોઈમાં ભરોષો નહોતો.કુટુંબમાં ફક્ત તેની માં હતી જેની ઉમર પણ સાઈઠ ઉપર થઇ ગઈ હતી,તેની સુધીરને કોઈ સારો સાથ મળે ને તે લગ્ન કરી લે તેવી પ્રબળ
 ઈચ્છા હતી જેથી પોતે શાંતિના શ્વાસ લઇ શકે,હજુ ઉમર થવા છતાં તે ફેક્ટરીમાં કામ કરતી હતી,આંખોમાં કાળા કુંડાળા તેની ચિતાઓની પ્રતીતિ કરતા હતા,સુધીરને પણ તેની ચિંતા હતી,તેને તેણે વારંવાર ચિંતા ન કરવા સમજાવી હતી,પણ માનું દિલ દીકરાનું શુભ સિવાય શું જોઈ શકે! ભગવાન  પર તેને પૂરો ભરોષો હતો ,સુધીર તેની ભાવનાની કદર કરતો પણ તેને કોઈ ભરોષો નહોતો,આજે આટલી મુસીબતમાં પણ તે તેના નસીબને કોષતો હતો.અને મન તો મન છે,મગજના રસ્તાઓ ઉપર ભૂલી બિખરી યાદો જોજનો દૂર પડી હોય પણ તેને ફરતા વાર ન લાગે,તેમ સુધીર ની સ્થિતિ નાજુક હતી,તે રાહ જોઈ રહ્યો હતો કોઈ બારણું ખોલે.
અને તેની ઈંતેજારીનો અંત આવ્યો બારણું ખુલી ગયું સામે એક નવયૌવના ઉભી હતી,અંદર ફાનસનો પ્રકાશ હતો,એક ટેબલ પર કેટલાક કાગળ અને ડાયરી જેવું પડ્યું હતું,કદાચ ધર્મશાળા અંગેના   લખાણ માટે હોય શકે,
"હલો હું ચંદા."અને ચંદાને જોઈ સુધીર માં કોઈ જાતની શક્તિ ઉભી થઇ નિસાસામાં ડૂબેલું તેનું મન એકદમ પ્રફુલ્લિત થઇ ગયું,તેણે જોયું સંધ્યા દેવીના આગમનથી આકાશમાં પણ ખુશીના રંગો ભરાઈ ગયા હતા,ખબર નહિ પણ એક ખુશીનું સ્મિત તેના ચહેરા ઉપર મલકાઈ ગયું.
"હલો,રૂમ જોઈએ છે?" ચંદા એક સુંદર નવયૌવના હતી,તેના નામ પ્રમાણે તેનો વાન હતો. સુધીર એટલો ખુશ હતો તો સામે ચંદા મોટેથી બોલી,તેને કહેવાનું મન થયું હું બહેરો નથી,એકદમ કડક છોકરી દેખાઈ તેની આંખોમાં કોઈ ખુશી નહિ બસ,કામથી કામનો પ્રશ્ન હતો,તે એકલી દેખાતી હતી પણ જાણે છોકરી હોવા છતાં તેને કોઈ ડર દેખાતો નહોતો,કદાચ ધંધાએ અને વેરાનીએ તેને એવી બનાવી દીધી હોય,  આગંતુક સાથે કોઈ એવી રીતે વાત કરે.પણ સુધીરને કામથી કામ તેણે ચહેરા ઉપર એકદમ ઉપસી આવેલી ખુશીનો કંટ્રોલ કર્યો અને કહ્યું,
"હા,ચંદા"અને ચંદા ટેબલ પાસે પડેલી ખુરશી પર બેઠી અને સુધીરને સામે બેસવા ઈશારો કર્યો
"૫૦ રૂપિયા એક રાતના ને રોકડા."સુધીરે ખિસ્સામાંથી પૈસા કાઢ્યા ૧૦૦ રૂપિયા જ હતા,તેમાંથી તેણે પચાસ આપી દીધા.સામેના એક બોર્ડ ઉપર ત્રણ ચાર ખીટી ઉપરની ચાવીઓમાંથી એક ચાવી લઇ ઉભી થઇ અને સાથે સુધીર પણ ઉભો થયો ચંદાએ બાજુનો રૂમ ખોલી આપ્યો,અને બોલી
"બેડ અને પાણીની વ્યવસ્થા છે,ખાવાપીવાનો ખર્ચો જુદો થશે."
"સારું, ચંદા "અને ચંદા પાછી તેના રૂમમાં ગઈ સુધીર રૂમ ખુલ્લો રાખી બેડ ઉપર બેઠો,બહાર અંધારું ડોકિયાં કરતુ હતું હવામાં ઠંડાશ હતી અને મંદ મંદ પવન સુધીરનો થાક ઉતારી રહ્યો હતો,પહાડી  ઉપર ચારેબાજુ સખ્તાઈ હતી,સહારો તો મળ્યો , આખી ધર્મશાળામાં એક માણસ હતું અને તે પણ છોકરી અને બોલે છે તો એવું કે કોઈ માહિતી પુછવી હોય તો સીધો જવાબ મળશે કે કેમ તે એક સવાલ હતો.તેને કેમ્પ વિષે પૂછવાની ઈચ્છા થઇ પણ ચંદાનું બારણું તો બંધ થઇ ગયું.તેને લાગ્યું કે આખા દિવસનો થાક તેને મિનિટમાં ઊંઘાડી દેશે એટલે માટીના ઘડામાંથી લોટામાં પાણી લઇ મોઢા પર છાંટ્યું અને લાંબા સમયની તૃષા શાંત કરવા આખો લોટો પાણી પી ગયો.જો કે રૂમમાં બધું જૂની પ્રથા પ્રમાણે હતું પણ બધું ચોખ્ખું હતું પાણી પણ તેને મીઠું લાગ્યું.કદાચ ચંદાને હિસાબે બધું ચોખ્ખું હશે,ચંદા તરફથી એટલું બધું બહુમાન ન મળ્યું પણ તે તેનું અપમાન પણ નહોતી કરતી,થોડી ગંભીર છે પણ કદાચ અહીંનું વાતાવરણ તેને માટે જવાબદાર હશે ગમે તેમ પણ તેને સહારો મળ્યો તેનાથી તે ખુશ હતો.
હવે ખાવાપીવાનું જુદું એટલે ભૂખ તો લાગી હતી પણ પચાસ રૂપિયા જ હતા કાલે રહેવું પડ્યું તો કઈ ચંદા મફતમાં નથી રહેવા દેવાની,મજબુરીનો માર્યો ફરી સુધીર ચિંતામાં પડી ગયો અને તેણે બેડમાં પડતું મૂક્યું.પણ પાછું યાદ આવ્યું તેણે ઉભા થઇ બારણું બંધ કર્યું.અને તેની આંખો ઘેરાવા મંડી ,તે ઓસીકા પર માથું મૂકી સુઈ ગયો,થોડીવારમાં તો નસકોરા બોલવા મંડ્યા.પણ ફરી પાછી બારણા ઉપર સાંકળ ખખડી ઝબકીને જાગ્યો,તેણે બારણું ખોલ્યું.અને ચંદા સામે ચા લઈને ઉભી હતી હવે શું કરવું,તેને ખર્ચો નહોતો કરવો પણ ચા તૈયાર હતી કેમનો અનાદર કરવો.તેને કઈ સમજ ન પડી,પણ પૂતળાની માફક તે ઉભો રહ્યો , ચંદાએ ચા ટેબલ પર મૂકી ને બોલી,
"અત્યારે  ચા  પીવો, ખાવાનું કરું છું,થાક લાગ્યો લાગે છે, ઊંઘી ગયા હતા?"ઊંઘના ભારથી ભારે થયેલા મનને નવાઈ લાગી ઘડી પહેલાની ચંદા પૈસા મળતા શાંત દેખાઈ,પણ તેને જણાવી દેવાનું મન થયું તેની પાસે પચાસ રૂપિયા જ છે.તે બોલ્યો,
"હા,ચંદા જરા ઊંઘ આવી ગઈ."અને  ચંદા હસી
"એ તો અહીંની હવા જ એવી છે,વાંધો નઈ ચા પીઓ એટલે બધું બરાબર થઇ જશે ,અડધો કલાકમાં ખાવાનું થઇ જશે"અને તે ગઈ તેને પૈસાની વાત કરવી હતી પણ તે બોલી ન શક્યો હવે કાલે કેમનું થશે તેની ચિંતામાં તેણે ચાનો ઘૂંટડો ભર્યો, ચાનો ટેસ્ટ પણ સારો લાગ્યો એટલે બધું સારુંજ થશે એમ મનને આજ માટે મનાવી લીધું,થોડીવારમાં ચા પુરી થઇ.તેને ચંદા અંગે ઘણું પૂછવાનું મન થયું,પણ હમણાં તો આજની રાત શાંતિથી પસાર થાય તે વિચાર સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો,ઊંઘ તો આવતી હતી ,ખાવું નહોતું પણ બળજબરીથી ખાવું પડશે,ખબર નહિ .પણ તે વિચારે તેના પેટમાં જોરથી ભૂખ લાગી હવે છૂટકો નહોતો એટલે ઓશીકાને પેટ ઉપર દબાવી તે બેડ ઉપર બેસી ગયો અને ખોવાઈ ગયો.
અડધા કલાક પછી ચંદા ખાવા માટે બોલાવવા આવી,સુધીરે પાટલા ઉપર સ્થાન લીધું,તેણે આજુબાજુ જોયું,ખાવાની સામગ્રી સારા પ્રમાણમાં હતી,ચંદાએ ગરમગરમ રોટલી શાક અને દાળની  થાળી મૂકી,એક ડુંગરી તોડી કચુંબર બનાવી.સુધીર બોલ્યો,
"ખાવાનું જોતા જ પેટ ભરાય જાય એવું લાગે છે,ચંદા ,આટલી બધી સામગ્રી લેવા તું શહેરમાં જાય છે?"
તાવીમાં રોટલી નાખી ચંદા બોલી,
"ના,મારા બાપુજી લઇ આવે છે,અને તે શહેરમાં ગયા છે કાલે આવી જશે."ચંદાએ કહ્યું એટલે સુધીરને વાત કરવાનો અવકાશ મળ્યો
"ચંદા,જોકે, તું આ સ્થળથી ટેવાયેલી હશે,પણ અહીં એકલવાયી વેરાનીમાં તને કોઈ ડર નથી લાગતો."અને તરત બોલી
"બાબુજી વાત તો સારી કરી લો છો,એકલવાયી છોકરીની ખુબ ચિંતા થાય છે,તો અહીં જ રહી જજો,મને પણ સારું લાગશે." ચંદાના ચહેરા ઉપર સ્મિત રેલાયું તે જોઈને સુધીર ફરી બોલ્યો,
"મારુ નામ સુધીર છે,હું કોલેજમાં ભણું છું,કેમ્પમાં આવ્યો હતો,ભૂલો પડી ગયો,સારું થયું રહેવાનો સહારો મળી ગયો,નહિ તો મારુ શું થાત."
" અહીં તમારા જેવાજ મુસાફરો આવે છે ભૂલા પડેલા,એકાદ બે દિવસ રહી ,જતા રહે છે, ઘણા બધા કેમ્પમાં આવે છે."કદાચ ચંદાને સુધીર સાથે વાત કરવાનું ગમવા લાગ્યું હતું,વાત વાતમાં સુધીરે ઓડકારો ખાધો અને બોલ્યો,
" હવે બસ ચંદા ,ધરાઈ ગયો,ખુબ જ સ્વાદિષ્ટ ભોજન છે"અને ચંદા બોલી
"પૈસા પણ એવાજ લાગશે. "અને સુધીર બોલ્યો,
"બહુ બોલીને હું તને હેરાન તો નથી કરતોને ?"તરત જવાબ આવ્યો,
"ના ,ના,ધંધામાં તો બોલવું જ પડે ને !"અને થોડી રોટલી બનાવી તેણે હાથ ધોયા,સુધીર પાણી પીને ઉઠ્યો અને કહ્યું,
"ચંદા,હું પણ થાકેલો છું,કાલે વધુ વાત કરીશું,તારે કઈ કામ હોય તો, સાંકળ ખખડાવજે"અને તે બોલી
"મારે શું કામ હોય,અમારે તો રોજનું થયું,મૉટે ભાગે તો બાપા જ બધું સાંભળતા હોય,હું તો રસોઈ ને સાફ સૂફી વગેરે  સંભાળું."અને સુધીર બીજું કઈ બોલ્યા વગર તેના રૂમમાં ગયો,ચંદાએ પણ બહાર એક નજર નાખી બારણું બંધ કર્યું,રાત પડી ગઈ હતી,થાકને હિસાબે સુધીરને થોડીવારમાં જ ઊંઘ આવી ગઈ,પણ બે ત્રણ કલાક પછી તે એકદમ જાગી ગયો,રાત શાંત હતી તમરાનો અવાજ આવ્યા કરતો હતો પણ તેને લાગ્યું ચંદા કોઈની સાથે વાત કરતી હતી,તેને તપાસ કરવાનું મન થયું પણ કદાચ તેના પિતા આવ્યા હોય,એટલે મન મનાવી તે પડી રહ્યો,પણ બાજુમાં જ રૂમ હતો એટલે તેને સ્પષ્ટ સંભળાતું હતું તે કોઈ યુવાન સાથે વાત કરતી હતી,શું વાત કરતી હતી તેમાં તેને રસ નહોતો પણ તેને જાણવાની ઈચ્છા થઇ કે તે કોઈ મુસીબતમાં તો નથીને,પણ બીજી પળે તેણે વિચાર્યું ,મુસીબતમાં પણ તે શું કરી શકવાનો હતો,કોલેજમાં છોકરા ટપલી મારે તો ય સહન કરી લે તે ચંદાને કેમનો બચાવે,ગમે તેમ પણ તેનાથી ન રહેવાયું ઉભા થઇ તેણે ચંદાનું બારણું ખખડાવ્યું.ચંદાએ તરત જ બારણું ખોલ્યું,અને તેણે સામે એક પડછંદ ,મોટી મૂછોવાળો જુવાન બેઠેલો જોયો,બાજુમાં એક બંદૂક પડી હતી,યુવાનની  સામે આંખો મળતા જ તેની નજરો પાછી પડી અને યુવાન હસ્યો,ચંદા બોલી,
"શું થયું,ઊંઘ ના આવી."અને સુધીર બોલ્યો,
"ના, ના, આ તો અચાનક જાગ્યો ને અવાજ સાંભર્યો એટલે તને પૂછ્યું,"ચંદા બોલી,
"આ જયસિંગભાઈ છે,સામગ્રી આપવા આવ્યા હતા."અને એકીટસે જોતા યુવાને હાથ ઉંચો કરી સુધીરને હલોનો  ઈશારો કર્યો સુધીરે પણ માથું નમાવી તેનું અભિવાદન  કર્યું એટલે બીજી વાત ન થઇ ચંદાએ બારણું બંધ કર્યું,સુધીર બેડ પર બેઠો યુવાનને જોતા તેના હોશ ઉડી ગયા ,ઊંઘ ક્યાં ખોવાઈ ગઈ તેની ખબર જ ન પડી,ખુબ જ ઊંચો યુવાન તેને બાગી લાગ્યો,ચંબલની ખીણ નજીક હતી ,શા કારણે આવ્યો હશે,ચંદાને લૂંટી તો નહિ લે ને,અને ચંદાના ચહેરા ઉપર પણ કોઈ  ગભરાટ નહોતો,બાગી નો તેને ધાક લાગ્યો, સાંભર્યું હતું કે ચંબલના ડાકુ ખુબ જ ભયાનક હોય પણ આજે તે તેની બિલકુલ બાજુના રૂમ માં જ હતો,તે સપનું ન હતું,તેની પાસે બંદૂક પડી હતી.પણ ચંદાએકદમ બરાબર દેખાતી હતી ,કદાચ તેને બાગીનું દબાણ પણ હોય,તેનું મન જાત જાતના ભયના વિચારોમાં ઊંઘ ખોઈ બેઠું,આવા દ્ર્શ્યની સામે કોને ઊંઘ આવે.! ,તે બેઠો રહ્યો.જાણે મોત ડોકિયાં કરતુ હોય.તેણે લોટામાંથી પાણી પીધું તેની પણ તેને ખબર ન પડી. બે એક કલાક પછી ચંદાના રૂમનું બારણું ઉઘડવાનો અવાજ આવ્યો,સુધીર બધીજ પરિસ્થિતિને ખુબજ ઝીણવટથી સાંભળતો હતો,યુવાન બોલ્યો
"ચાલ તો ચંદા આવજે " અને આવજેના જવાબ સાથે  ચંદાનું બારણું બંધ થયું.તેના પગરખાનો અવાજ
સંભળાતો હતો તે જઈ રહ્યો હતો,રાત એટલી શાંત હતી કે પગરખાનો અવાજ પણ સ્પષ્ટ સંભળાતો હતો.તેને જતો જોઈ સુધીરે હાશકારો અનુભવ્યો,પણ બંધ થયેલો પગરખાનો અવાજ ફરી સંભળાવા લાગ્યો અને તે તેના બારણે અટક્યો,સુધીર ગભરાયો તેણે સાંકળ ન ખખડાવી પણ ખાતરી કરવા સુધીરે જ બારણું ઉઘાડ્યું.પેલો યુવાન ત્યાં ઉભો હતો.તેણે ઇશારાથી અંદર આવવાની પરવાનગી માંગી સુધીર નકારી ન શક્યો,સુધીરને થયું ચંદા આવે તો સારું,તેને થોડો ગભરાટ થયો.પણ યુવાન ખાટલા પર બેઠો,બેનાળી બાજુ પર મૂકી બોલ્યો

"સુધીર,મને બહુ  સમય નથી,અને તમે પણ થાકેલા હશો,મારા હાવ ભાવ ડ્રેસ થી તમને  થોડીક તકલીફ થઇ હશે,પણ એ અંગે બહુ ચર્ચા ન કરતા,હું એક વિનંતી કરવા પાછો આવ્યો છું,જોકે મારી તમારી મુલાકાત પાંચ મિનિટ કરતા પણ ઓછા સમયની હતી,પણ જો તમે કોલેજ પછી વિવાહિત થવા માંગતા હો તો,અમારી બેન ચંદાની ઈચ્છા છે,જો કે તેના હાવભાવથી મેં તેને દબાણ કરીને પૂછી લીધું હતું અને  કાલે તો તમે જતા રહેશો એટલે તે કહેતી હતી કે તમે કોલેજમાં ભણો છો અને ચંદા બહુ ભણી નથી,એટલે એ વાત નો કોઈ અર્થ નથી.કાકાની પણ ઉમર થઇ એટલે તેમની પણ ચંદાને સારા ઘરમાં વિવાહિત કરવાની ઉગ્ર ઈચ્છા છે,ચંદા તો પોતાની વાત નહિ કહે એટલે મને થયું કે આવ્યો છું અને યોગ્ય વ્યક્તિ છો તો જણાવતો જાઉં,કોઈ દબાણ નથી,ના ગમતું હોય તો કઈ વાંધો નહિ.દરેક દરેકના નસીબ"
ઊંડા વિચારમાં ઉતરી ગયેલા સુધીર અને એક ભાઈ તરીકે બેન માટે વાત કરી રહેલો ગંભીર માણસ ને જવાબ તો આપવો જ પડે,એટલે સુધીર બોલ્યો,
"ચંદા સુંદર છે પણ મારુ કુટુંબ ફક્ત બે વ્યક્તિનું છે હું અને મારી માં,માં ફેક્ટરીમાં કામ કરે છે,એટલે પૈસે ટકે,અમે મીડીયમ વર્ગના કહેવાય,માની પણ ઈચ્છા મારા વિવાહ જલ્દી થાય તેવી છે,અને કોલેજમાં મારે એવી કોઈ ખાસ દોસ્તી નથી ,પણ આ હકીકત છે, મને પણ ચંદા, તેની મજબૂતાઈ અને આંખોના તેજને જોતા જ ગમી ગઈ હતી,પણ એવી હિમ્મત થોડી કરાઈ,એટલે તમે મારા મનની વાત કરી છે."અને યુવાન હસ્યો અને ઉભો થયો,
"હમણાં જ પૂછી લઉં,મારી બેન છે.'હા' હોય તો નક્કી, ખરું.?"અને જવાબમાં સુધીર કઈ ન બોલ્યો પણ માથું નમાવી હકાર ભણી.
ફરી એકવાર ચંદાના બારણે ટકોરા પડ્યા ,બારણું ખુલ્યું,હસતા ભાઈને જોઈ ચંદા સમજી ગઈ ,શરમાઈ ગઈ ,વાત થઇ, સંમતિ થઇ, એ રાત તો ખુશીની રાત તરીકે પસાર થઇ ગઈ પણ પછી કાકાના આવ્યા પછી જે થવાનું હતું તે થયું અને આમ  વેરાનીમાં ચંદાના પ્રકાશનો સ્ત્રોત એક ભૂલા પડેલા મુસાફર સુધીર સાથે જોડાઈ વહેતો થયો.


-મહેન્દ્ર ભટ્ટ.